Zelfs in Lelystad zijn de woningen niet aan te slepen

Koopgekte

De gekte op de huizenmarkt breidt zich uit als een olievlek. Op sommige plekken durven mensen hun huis niet meer te verkopen, omdat ze daarna „mee moeten gaan doen aan het ellebogenwerk”.

Foto Lex van Lieshout/ANP

‘Lelystad geeft lucht’ luidt de stadslogan al jaren. En dit voorjaar zette de gemeente grof reclamegeschut in om Amsterdammers daarvan eens écht op de hoogte te brengen. Als onderdeel van een campagne om gezinnen uit de hoofdstad naar Lelystad te lokken, werden dertig Amsterdamse stadsbussen beplakt met weidse foto’s van de Lelystadse natuur.

De bijgaande teksten peperden Amsterdammers in dat er in Lelystad 130 vierkante meter natuur en recreatiegebied per inwoner te krijgen was, in tegenstelling tot de 30 vierkante meter in de hoofdstad.

Of deze ‘merkbelevingscampagne’ er iets mee te maken heeft, is de vraag. Maar in de donderdag gepresenteerde kwartaalcijfers van makelaarsvereniging NVM komt Lelystad naar voren als dé regio waar de woningmarkt volledig tot bloei is gekomen. In vergelijking met een jaar eerder steeg het aantal woningverkopen er met liefst 48 procent.

Directeur Paul Buisman van Buisman Makelaars weet niet wat hem overkomt. Anderhalf jaar geleden stonden er nog 1.700 woningen in Lelystad te koop, nu zijn dat er nog maar zo’n 800. „Dat is krapte. De woningmarkt in Lelystad is echt enorm aangetrokken.” De prijzen stegen navenant, soms met wel 25 procent. „Dat is voor Lelystad ongekend.”

Nog nooit zo veel betaald

De overspannen huizenmarkt in grote steden als Amsterdam en Utrecht heeft zich als een olievlek verspreid over het land. Lelystad bloeit, maar ook gebieden als Waalwijk (42 procent meer woningverkopen) en Noord-Limburg (36 procent meer) zijn in trek.

Nog nooit werd er in Nederland zo veel betaald voor een woning als afgelopen kwartaal, blijkt uit de cijfers van de NVM-makelaars – goed voor driekwart van het Nederlandse woningaanbod. Afgelopen kwartaal wisselde een woning voor gemiddeld 258.000 euro van eigenaar, 2 procent meer dan tijdens topjaar 2008.

Buisman spreekt van een ‘spill-over-effect’. „Amsterdam loopt vooral over naar Almere en Almere zie je weer naar Lelystad komen.” Al ziet de makelaar ook Amsterdammers en Utrechters direct de stap naar Lelystad wagen. „Zij ontdekken dat je in Lelystad voor onder de 2 ton nog een eengezinswoning kunt kopen en voor minder dan 500.000 euro een vrijstaand huis.”

Helemaal op slot

Ook Heemskerk springt uit de NVM-cijfers, zij het op een andere manier. In de regio Midden-Kennemerland (Heemskerk, Castricum, Beverwijk) is het woningaanbod in een jaar tijd met meer dan de helft afgenomen.

Hoe dat kan? „Amsterdammers gaan naar Haarlem en Haarlemmers gaan door naar Beverwijk en Heemskerk”, zegt Robin van Andel, directeur van Teer Makelaars. „Het zit helemaal op slot aan alle kanten, want er wordt ook weinig tot niet aan nieuwbouw gedaan in Noord-Holland. Wat er wel bijkomt is echt niet te betalen voor de grote doelgroep.”

Dat zorgt voor een andere opvallende trend: ondanks het feit dat mensen hun woning voor een recordbedrag kunnen verkopen, worden er minder huizen aangeboden. Het aanbod daalde afgelopen kwartaal tot 97.000 woningen, 35 procent minder dan een jaar geleden en voor het eerst in dertien jaar onder de 100.000-woningengrens.

De daling speelt niet alleen in Heemskerk, maar rond verschillende grote steden.

Hans André de la Porte van de Vereniging Eigen Huis noemt het de angst voor dakloosheid. „Je bent je appartement in steden als Utrecht en Amsterdam zo kwijt voor nog meer geld dan je had ingeschat, want er wordt ver boven de vraagprijs geboden. Maar ja, dan heb je een hoop geld en moet je zelf mee gaan doen in die drukte en het ellebogenwerk. Daar schrikken mensen van terug.”

In Heemskerk halveerde het woningaanbod. Makelaar Van Andel: „Er is hier een grote groep die vanwege werk en school van de kinderen binnen Heemskerk zou willen verhuizen, maar die mensen zetten hun huis niet in de verkoop omdat ze er niet tussenkomen. Alles wat binnen bereik lag, schiet omhoog omdat die Haarlemmer erop afkomt.”

Ondanks de historisch lage rente is de groep Nederlanders die het nu een geschikt moment vindt om een huis te kopen gedaald van 60 procent vorig jaar naar 45 procent nu, blijkt uit onderzoek van Vereniging Eigen Huis.

Implosie van de woningmarkt

NVM-voorzitter Ger Jaarsma waarschuwde donderdag zelfs voor „een implosie” van de woningmarkt. Naast het lage woningaanbod is voor het eerst in vijftien kwartalen ook een eind gekomen aan de stijging van het aantal verkopen. „Dat is een belangrijke indicatie dat er iets misgaat.” Afgelopen kwartaal werden in totaal 56.900 woningen verkocht.

Jaarsma stelt in het NVM-rapport dat met name starters de dupe worden van prijsstijgingen en de situatie op de woningmarkt. Voor hen wordt het steeds moeilijker om een huis te kopen. Deze trend wordt versterkt omdat nieuwbouw vooral grote, dure woningen betreft. „Nauwelijks meer dan 10 procent van al het nieuwbouwaanbod is goedkoper dan 200.000 euro”, aldus Jaarsma. „We hebben de komende kabinetsperiode geen minister van Wonen, maar een minister van Bouwen nodig.”