Spanningen over Oekraïense NAVO-plannen

Rusland en de NAVO ontmoetten elkaar donderdag tegen de achtergrond van spanningen over Oekraïens NAVO-lidmaatschap. Ondertussen begon in Kiev een EU-top.

De Oekraïnse president Petro Poroshenko en de secretaris-generaal van de NAVO Jens Stoltenberg tijdens een persconferentie op 10 juli 2017. Foto Sergei Supinsky/AFP

Spanningen tussen Rusland en de NAVO liepen deze week op na een bezoek van NAVO-chef Jens Stoltenberg aan Kiev, waar hij samen met president Porosjenko een actieplan aankondigde voor een toekomstig Oekraïens NAVO-lidmaatschap. Oekraïne beloofde voor 2020 de voor lidmaatschap benodigde hervormingen door te voeren.

Dat was tegen het zere been van Rusland, dat de oostelijke uitbreiding van de trans-Atlantische alliantie met argusogen volgt. „Rusland maakt zich al jaren grote zorgen over de het feit dat NAVO-infrastructuur haar grenzen nadert. Dit is een volgende stap (…) wat de stabiliteit en veiligheid op het Europese continent uiteraard geen goed zal doen”, zo luidden de dreigende woorden van Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov.

De onenigheid over Oekraïne vormde een belangrijk gesprekonderwerp voor de NAVO-Rusland Raad die donderdag in Berlijn werd gehouden. Na afloop noemde Stoltenberg het gesprek „openhartig en nuttig” maar benadrukte hij de „fundamentele meningsverschillen” tussen beide machtsblokken, onder andere over de Krim en de situatie in Oost-Oekraïne.

In 2014 hief Oekraïne zijn neutrale status op en zette daarmee een stap richting lidmaatschap van de NAVO

Gevaarlijke situaties

De Raad sprak ook over de gevaarlijke manoeuvres van Russische vliegtuigen in het luchtruim boven de Baltische Staten en de Oostzee. De NAVO wil dat piloten van Russische gevechtsvliegtuigen zich beter aan de regels voor veilig vliegverkeer houden. Dat betekent dat Russische piloten hun vluchtplannen moeten doorgeven, oproepen van de luchtverkeersleiding moeten beantwoorden en dat ze zich zichtbaar maken op de radar door hun transmitters aan te zetten. Momenteel is dat vaak niet het geval, waardoor onnodig gevaarlijke situaties ontstaan. Bijna dagelijks rukken NAVO-vliegtuigen uit om Russische straaljagers te onderscheppen. Moskou werpt tegen dat de vliegtuigen zich houden aan de internationale regels.

Europese zorgen

Terwijl de NAVO en Rusland bijeenwaren in Berlijn, begon in Kiev een EU-Oekraïne top met voorzitters van de Europese Commissie en Europese Raad Juncker en Tusk. Tijdens een gezamenlijke persconferentie zei Porosjenko dat Oekraïne op termijn lid wil worden van de Europese douane-unie, de Energie-unie en van het Schengen-gebied. Op zijn beurt uitte Juncker Europese zorgen over de stagnerende strijd tegen corruptie in Oekraïne. „Corruptie is een van de grootste problemen. Het is nodig om de strijd tegen corruptie te intensiveren omdat het alle initiatieven ondermijnt die deze grote natie onderneemt”, aldus Juncker.