Populaire Lula krijgt 9,5 jaar celstraf

Operatie Wasstraat

De Braziliaanse oud-president, boegbeeld van armoedebestrijding, is veroordeeld wegens corruptie en witwaspraktijken.

Tegenstanders van de Braziliaanse oud-president Luiz Inácio ‘Lula’ da Silva vieren in de hoofdstad Brasilia het vonnis van bijna tien jaar celstraf wegens corruptie. Foto Sergio Lima/AFP

De voormalige Braziliaanse president Luiz Inácio ‘Lula’ da Silva is woensdag veroordeeld tot 9,5 jaar gevangenisstraf. Een federale rechter acht de politicus schuldig aan corruptie en witwaspraktijken. De oud-president, die naam maakte als boegbeeld van armoedebestrijding in Brazilië, is nog op vrije voeten en gaat in hoger beroep.

Volgens rechter Sergio Moro is bewezen dat Lula, die tussen 2003 en 2011 president van Brazilië was, voor een miljoen euro aan steekpenningen heeft ontvangen van bouwbedrijf OAS. Dit geld kreeg hij in de vorm van een luxe triplex strandwoning in Guarujá, een kustplaats in de deelstaat São Paulo. Ook werden speciaal voor hem en zijn inmiddels overleden echtgenote dure verbouwingen aan het appartement verricht: een privé lift, een sauna en een luxe keuken werden toegevoegd. In ruil daarvoor hielp Lula het bouwbedrijf aan lucratieve contracten bij het semi-staatsoliebedrijf Petrobras.

Het vonnis komt op een moment dat Lula juist probeert zijn comeback te maken in de Braziliaanse politiek.

De corruptie is een onderdeel van de omvangrijke smeergeldaffaire Operatie Lava Jato (Wasstraat) het grootste corruptieschandaal uit de Braziliaanse geschiedenis. Behalve Petrobras zijn diverse bouwbedrijven zoals OAS en Odebrecht, grote vleesbedrijven en honderden invloedrijke politici daar bij betrokken.

Lees ook: Nieuw onderzoek naar corruptie, over de grootste smeergeldaffaire van Brazilië

Hoewel Lula’s naam al wordt genoemd sinds 2014, toen de affaire aan het licht kwam, en hij ook nog voor vier andere corruptiezaken terecht staat, is het nieuws van het vonnis in Brazilië ingeslagen als een bom. Lula is bij veel Brazilianen nog zeer geliefd. In grote steden gingen woedende aanhangers de straat op. Lula ontkent dat hij schuldig is. Volgens zijn advocaten is de bewijsvoering zeer gebrekkig.

Persoonlijke missie

De charismatische socialist Lula da Silva maakte tijdens zijn presidentschap faam door succesvolle armoede en hongerbestrijding in Brazilië, dat al eeuwenlang wordt geteisterd door extreme sociale ongelijkheid. Het was zijn persoonlijke missie: Lula kwam zelf uit de extreme armoede, als kind was hij ondervoed en tot zijn twaalfde kon hij niet lezen en schrijven. Na diverse baantjes als schoenpoetser en pindaverkoper, werkte hij zich op als metaalwerker. Via de vakbond kwam hij in de politiek terecht, waarna hij de arbeiderspartij (PT) oprichtte.

Onder Lula’s leiding groeide de Braziliaanse economie met percentages tot 7,5 procent en lukte het 40 miljoen Brazilianen uit extreme armoede te komen, onder meer door de toegang tot kredieten en de invoering van sociale gezinsuitkeringen. Toen Lula begin 2011 na twee termijnen plaatsmaakte voor zijn opvolger Dilma Rousseff, vertrok hij met een populariteit van ruim 80 procent. Barack Obama noemde hem ooit de „populairste president op aarde”.

Lees ook een profiel van Lula da Silva: Lula wacht proces, geen Spelen

Het vonnis komt op een moment dat Lula juist probeert zijn comeback te maken in de Braziliaanse politiek: hij wil meedoen aan de verkiezingen van 2018. Uit een recente opiniepeiling blijkt dat ondanks de smet op zijn naam, Lula verreweg de favoriete presidentskandidaat is.

Volgens Lula spelen bij het vonnis politieke motieven: zijn tegenstanders willen voorkomen dat hij opnieuw president wordt. Maar wellicht lukt het Lula nog mee te doen aan de verkiezingen, want zijn straf gaat pas in als hij is uitgeprocedeerd. Dat kan nog maanden of jaren duren.

De uitspraak woensdag kwam op een moment dat de huidige president Michel Temer vecht voor zijn presidentschap. Temer wordt ook beschuldigd van corruptie rondom Operatie Lava Jato en naar verwachting wordt de komende week in het congres gestemd over de vraag of hij vervolgd moet worden.

Lees ook over de arrestatie van Lula, die schokkend was voor Brazilië