NRC checkt: ‘Nederland is koploper in de drugshandel via internet’

Dat schreef De Telegraaf vorige week.

Een pil van de designer drug 4-FA, wat aanvankelijk een lichte variant op xtc leek. Inmiddels is duidelijk dat er forse risico’s aan het middel kleven. Foto ANP

De aanleiding

„De drugshandel via internet is booming en Nederland is hierin koploper”, schreef De Telegraaf vorige week. „Pillen, wiet en coke gaan per post de hele wereld over. […] De omvang van drugshandel vanuit Nederland via internet is in de laatste jaren verdrievoudigd.” Het dagblad schreef dat als aanhef bij een reportage over de jacht van de politie in Nederland op ‘online-dealers’ in drugs.

Waar is het op gebaseerd?

Vorig jaar publiceerde het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Veiligheid en Justitie onderzoek over de rol en omvang van Nederland op de mondiale digitale drugsmarkt. Dat onderzoek, uitgevoerd door Rand Europe, scoorde toen goed in de media. Ook NRC schreef dat „Nederland wereldwijd koploper [is] in de verkoop van drugs online”, zoals XTC, wiet en speed.

Het Rand-onderzoek richtte zich vooral op de digitale drugshandel in de wereld van het dark web, websites die, verscholen achter een speciale browser, extra anonimiteit garanderen. Het vermoeden dat Nederland een sleutelrol speelt op de digitale drugsmarkt is niet zo vreemd. Want buiten internet heeft het een centrale positie in Europese illegale drugsmarkten. Na publicaties over de opmars in Nederland van de verkoop van drugs via internet, besloot het ministerie van Veiligheid en Justitie de omvang ervan in kaart te laten brengen.

En, klopt het?

Het bovengrondse internet speelt in Nederland een bescheiden rol als het om wiet gaat. Op de ondergrondse cryptomarkten spelen Nederlandse verkopers nauwelijks een rol als het om cannabis gaat. Veel minder, volgens de Rand-onderzoekers, dan verwacht mag worden vanwege de internationaal prominente rol van Nederland in de wietteelt en in de doorvoer van hasj. Cannabis maakt voor minder dan 10 procent deel uit van de totale Nederlandse drugsomzet via cryptomarkten, ongeveer 11 kilo per maand.

Ook cocaïne of heroïne wordt digitaal nauwelijks via Nederland verhandeld. Die digitale handel vindt uitsluitend via de cryptomarkt plaats. Het gaat vooral om XTC (de helft van de cryptomarkt) en opwekkende middelen (eenderde). Mondiale drugshandel via het dark web is sowieso maar een fractie van de totale narco-omzet. In de offline drugshandel in Europa gaat maandelijks zo’n 2 miljard euro om, online gaat het wereldwijd maandelijks om enkele tientallen miljoenen euro’s. Sinds 2013 is de drugsomzet via het dark web verdubbeld en het aantal transacties verdrievoudigd.

Gezien het beperkte marktaandeel wordt in het onderzoek gesproken over een ‘geleidelijke toename, niet explosief’. De meeste verkopers opereren vanuit de Verenigde Staten (35,9 procent van de totale mondiale omzet), gevolgd door het Verenigd Koninkrijk (16,1 procent), Australië (10,6 procent) en Duitsland (8,4 procent). Pas daarna komt Nederland met 7,8 procent.

In de offline drugshandel in Europa gaat maandelijks zo’n 2 miljard euro om, online gaat het wereldwijd maandelijks om enkele tientallen miljoenen euro’s

Nederland is wel koploper als de geschatte digitale drugsomzet wordt omgerekend per hoofd van de bevolking. Die is dan 2,4 keer groter dan bijvoorbeeld in het VK. Maar dat maakt Nederland nog geen ‘koploper’ op de internationale digitale drugsmarkt, bevestigt ook Kristy Kruithof, een van de opstellers van het Rand-onderzoek. „Nederlandse verkopers spelen een rol op deze markt, maar met 1,1 miljoen dollar aan omzet is Nederland zeker niet de grootste. „Dat zijn de verkopers in de Verenigde Staten met een omzet van 5 miljoen dollar.”

Conclusie

De Telegraaf schreef dat drugshandel via internet booming is en dat Nederland hierin koploper is. De krant verwijst daarbij naar onderzoek van Rand Europe. In dat onderzoek wordt geconcludeerd dat de digitale drugshandel verdrievoudigd is maar heeft het, gezien de beperkte omvang ervan, over een geleidelijke, geen explosieve groei. Qua omzet behoort Nederland niet tot de koplopers in de mondiale digitale drugsmarkt, alleen als de omzet wordt omgerekend per hoofd van de bevolking is dat het geval. We beoordelen de stelling daarom als grotendeels onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt