Links Duitsland krijgt de schuld van het geweld in Hamburg

Nasleep G20 Na de rellen in Hamburg vraagt Duitsland zich af of links geweld te lang is gebagatelliseerd. De discussie komt Merkel goed uit.

Foto Hannibal Hanschke/Reuters

Niet bondskanselier Merkel is in het defensief gedrongen, nadat de G20 die zij zo graag in Hamburg wilde houden is overschaduwd door grootscheepse rellen. Het zijn burgemeester Scholz (SPD) en andere linkse politici en organisaties die al de hele week onder vuur liggen.

Merkel profiteert daarbij zowel van de onhandigheid van haar politieke tegenstanders, als van de manier waarop de bondsrepubliek bestuurlijk georganiseerd is. De politie is in Duitsland allereerst een verantwoordelijkheid van de deelstaten, in dit geval de stadstaat Hamburg. Dus na het geweld, de plunderingen en brandstichtingen van afgelopen weekeinde werd de burgemeester ter verantwoording geroepen. Hoe kon het zo uit de hand lopen?

Inwoners van Hamburg morden al maanden dat de top in het hart van de linkse havenstad zou worden gehouden. Zou de komst van al die buitenlandse delegaties en tientallen protestdemonstraties niet enorm veel overlast en veiligheidsrisico’s met zich mee brengen? Maar Scholz bezwoer zijn stadgenoten dat hij alles in de hand had: ze hadden niets te vrezen.

Dat bleek overmoedig, van de man die een jaar geleden nog getipt werd als potentiële bondskanselier. De Hamburgse CDU eiste zijn aftreden. Scholz werd niet alleen verweten dat de situatie vrijdagavond en -nacht volledig uit de hand was gelopen, maar ook dat hij in die bange uren bij de staatshoofden en regeringsleiders in de Elbphilharmonie was gebleven, in plaats van de straat op te gaan om zijn burgers moed in te spreken.

Lees ook: Deze linkse wijk was vannacht het toneel van plunderingen, brandstichting en geweld, over de linkse buurt waar de grootste rellen waren,
maar waar ook begrip is voor de hooligans.

Gewelddadige meute

Woensdag verontschuldigde Scholz zich er in het deelstaatparlement voor, dat het niet gelukt was de veiligheid „overal en op ieder moment” te garanderen. Maar, voegde hij er aan toe, de schuld voor de rellen droeg „de gewelddadige meute”. En een deel van de verantwoordelijkheid droegen ook „degenen die niet de moed hadden zich van de geweldplegers te distantiëren”.

Daarmee gaf hij meteen een nieuwe impuls aan de landelijke discussie over de vraag of links Duitsland niet indirect verantwoordelijkheid draagt voor de uitbarstingen van geweld in Hamburg. Veel betogers en politici die afgelopen weekeinde vreedzaam tegen de G20 hadden gedemonstreerd, weigerden duidelijk afstand te nemen van de extreemlinkse relschoppers.

Zijn links extremisme en geweld niet veel te lang gebagatelliseerd, werd al snel het thema van televisiediscussies en opiniestukken. De Rote Flora, het bolwerk van links activisme in Hamburg, moet nu in elk geval zo snel mogelijk ontruimd en gesloten worden, betoogden politici van CDU en CSU.

Omdat over ruim twee maanden parlementsverkiezingen worden gehouden, komt dat debat over de betrouwbaarheid van links bondskanselier Merkel niet slecht uit. Merkels rivaal, SPD-voorzitter Schulz, probeerde zich van de lastige discussie te bevrijden door te verklaren dat „links en het gebruik van geweld elkaar uitsluiten”. Maar die bewering werd door zijn politieke tegenstanders al snel weggehoond met tal van historische voorbeelden van links geweld en terreur, van Stalin tot Honecker.

Lees ook een interview met socioloog Simon Teune over het zogeheten Zwarte Blok: ‘Relschoppers Hamburg hebben vaak gewone banen’

Zwarte lijst

Ondertussen is Merkel allang weer druk bezig met nationale en internationale politiek. Toch is er één kwestie rond de G20 die haar deze week nog enigszins in het nauw bracht. Op de eerste dag van de top is van 32 journalisten die aanvankelijk geaccrediteerd waren alsnog hun toegangspas ingetrokken. Zij bleken op een ‘zwarte lijst’ te staan en zouden een veiligheidsrisico opleveren – waarom is niet duidelijk.

Ten minste zes van deze journalisten blijken zich eerder te hebben bezig gehouden met Koerdische protesten tegen de Turkse regering. Dat doet Duitse media speculeren dat Berlijn de journalisten op aansporing van de regering-Erdogan de toegang tot de top heeft ontzegd. De woordvoerder van Merkel ontkent dat. Wat er wel achter steekt, blijft onduidelijk. Maar de Duitse pers neemt het hoog op. omdat de persvrijheid in Duitsland en de gevoelige relatie met Turkije in het geding zijn.