Het meest controversiële aardgasbesluit van Kamp

Bezwaren tegen minder gaswinning

Alle partijen in de Groningse gasdiscussie zitten deze week bij de Raad van State. Zelfs de NAM strijdt nu tegen minister Kamp.

Minister Henk Kamp van Economische Zaken komt aan op het Binnenhof. Foto Jerry Lampen/ANP

Nog nooit stond demissionair minister Henk Kamp (Economische Zaken, VVD) zo weinig gaswinning in Groningen toe als in zijn gasbesluit voor 2017. En nog nooit waren er meer bezwaarmakers tegen zijn besluit.

De afgelopen jaren heeft het kabinet de gaswinning in Groningen gestaag verminderd. Na een zware beving in 2012 sloeg de publieke opinie over de gasbevingen om. Sindsdien is de gaswinning gehalveerd: van 53 miljard kubieke meter in 2013 naar 24 miljard dit jaar.

Op de NAM na vinden alle bezwaarmakende partijen dat Kamps recente verlaging niet ver genoeg gaat

Maar uit de twintig bezwaarschriften die de Raad van State binnenkreeg, blijkt dat het huidige niveau nog controversieel is. Verschillende Groningse organisaties vinden de winning nog altijd te hoog – óók nadat Kamp afgelopen april plotseling besloot de gaswinning nog eens met 10 procent te verminderen.

Donderdag en vrijdag dient de zitting, waarin vrijwel alle partijen in de gasdiscussie tegenover elkaar zitten. Want Kamps meest recente verlaging zorgde eind juni op de valreep nog voor een nieuwe, opvallende bezwaarmaker: de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM).

1 Wie wil dat de gaskraan nog verder dichtgaat?

Op de NAM na vinden alle bezwaarmakende partijen dat Kamps recente verlaging, op advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), niet ver genoeg gaat. Ze zien liever dat de winning naar 12 miljard m3 gaat, of helemaal stopt. Het gaat om een breed scala aan organisaties: de provincie en de gemeenten in het gasgebied, (verenigingen van) individuen, de Waddenvereniging, Milieudefensie en de Groninger Bodem Beweging, die de belangen van bewoners in het gebied behartigt.

2 Waarom vinden zij de huidige winning nog te veel?

Er is te weinig betrouwbaar onderzoek gedaan naar de risico’s van gaswinning, vinden ze. Men weet, zo stellen tegenstanders, vrijwel niets over de gevolgen. Kamp stelt echter dat hij zijn beslissingen neemt op basis van zorgvuldig afgewogen onderzoeken van onder andere het SodM.

3 Waarom maakt ook de NAM bezwaar tegen de minister?

De NAM vindt dat Kamp zijn nieuwste besluit van 10 procent verlaging onvoldoende heeft gemotiveerd. Als men toch vrijwel niets weet over de veiligheid, zoals ook het SodM erkent, waar worden de besluiten over veiligheid nu dan op gebaseerd?

De Staat en het bedrijf trokken eerder altijd zij aan zij op in de gasdiscussie. Naar buiten toe was men eensgezind. De NAM, een joint venture van Shell en ExxonMobil, slikte alle verlagingen die het ministerie haar oplegde.

Dat front is nu gebroken. Blijkbaar is het de partijen niet gelukt er intern uit te komen en ziet de NAM zich genoodzaakt een krachtig signaal af te geven. Mogelijk begint het bedrijf geïrriteerd te raken over het steeds verder terugschroeven van het winningsniveau. Een jaar geleden sprak directeur Gerald Schotman zijn voornemen uit om 27 miljard m3 te blijven winnen – bijna 5 miljard meer dan nu.

Lees ook: het interview met Henk Kamp over Wilders, aardbevingen en zijn zwak voor vrouwelijke politici

4 Er is toch al eens een bezwaarprocedure geweest?

In 2015 oordeelde de Raad van State dat de winning inderdaad moest worden teruggeschroefd, toen van 33 miljard m3 naar 27 miljard. Kamp had volgens het zeventig pagina’s tellende vonnis onvoldoende „noodzakelijke voorzorg” betracht en was onnodig uitgegaan van een zeer koud jaar bij het ontwerpen van het besluit. Voor Groningen was die „historische” uitspraak een opsteker: voor het eerst was er erkenning van de rechter dat de Staat te weinig rekening hield met de veiligheid van de bevolking.

Dat betekent niet dat het ministerie nu weer zomaar een tik op de vingers kan verwachten. Het winningsniveau ligt inmiddels al weer een stuk lager, en is meer dan ooit expliciet gebaseerd op onafhankelijke adviezen van het SodM – iets wat Kamp graag benadrukt.

5 Hoe past deze zaak binnen de kabinetsformatie?

In feite wordt hetzelfde spel nu op twee borden gespeeld: aan de formatietafel en bij de Raad van State. Een nieuw kabinet kan ervoor kiezen het laatste gasbesluit van Kamp – mits goed beargumenteerd – tussentijds aan te passen en de winning verder te verlagen. Maar de Raad van State kan dat met een strenge uitspraak versnellen. Want zeker is het niet dat een nieuw kabinet zomaar gaat voor een ambitieuzer afbouwplan dan het huidige: D66 en ChristenUnie zijn ervoor om de gaskraan versneld dicht te draaien, maar CDA en VVD zijn er nog altijd onduidelijk over.