Failliet, maar het Hilton moest af

Brandveiligheid

Met zijn ronde vormen was de gevel van het Hilton op Schiphol niet makkelijk te bouwen. Toen de maker van de panelen failliet ging, begonnen de problemen.

Foto Olivier Middendorp

Een architectonische landmark, noemt Schiphol het zelf. Het interieur is „contemporary”, „innovative” en „dazzling”, de buitenkant „iconic” en „visionary”.

Het nieuwe Hilton Hotel op Schiphol, ontwikkeld door de vastgoedtak van de luchthaven, is inderdaad indrukwekkend. Het hotel telt 433 kamers, 23 vergaderzalen en een ballroom. Het atrium heeft kronkelende galerijen en een glazen dak op 42 meter hoogte. Maar het meest in het oog springt de gevel. Die is in allerlei richtingen gekromd en schijnbaar willekeurig beplakt met grijze en witte ‘wybertjes’ van composiet – 10.000 vierkante meter in totaal. Kosten per vierkante meter: ruim 400 euro, aldus bouwblad Cobouw. Voor het „dappere architectonische statement” kreeg het hotel een European Hotel Design Award.

Nu, een krappe anderhalf jaar na de opening, worden die bijzondere wybertjes er alweer afgehaald. Een bouwvakker takelt er een paar langs de gevel naar beneden met een grote lift. Achter het gebouw gooien bouwvakkers ze in een container. Op pallets liggen de nieuwe, van een andere fabrikant, al klaar. Voor de Kerst moet de klus af zijn. Waarom? Met een zwaar Oost-Europees accent en gevoel voor drama zegt een Hongaarse bouwvakker op de lift: „Fire! Hotel Dubai, fire!

De gevel was nogal een uitdaging voor de bouwers, in 2014. Het gebouw heeft welvende vormen en afgeronde hoeken, dus de wybertjes moesten zelf ook krommen. Rollecate uit Staphorst, verantwoordelijk voor de gevel, liet de speciale composietpanelen maken door het bedrijf Polux. In een fabriekshal in Enkhuizen werden achter elkaar glanzende witte en grijze wybertjes gefabriceerd. Rollecate en Polux leverden vergelijkbare platen voor het nieuwe stadskantoor in Utrecht.

Werknemers van Polux worstelden met de opdracht voor het Hilton, vertellen zij. Ze hadden „moeite met de kwaliteitsborging”, zegt een oud-werknemer. Productiemedewerkers kregen panelen niet op de juiste maat of krom genoeg. Die panelen moesten voor een tweede keer de oven in, met spanbanden om ze bol te trekken. Een oud-werknemer: „Het was gewoon niet helder waar die platen aan moesten voldoen.” En alles moet snel, snel, snel. „De panelen zijn er opgesodemieterd.”

Tijdsdruk

Begin 2014, toen de Hilton-klus nog lang niet af was, ging Polux failliet. Het bedrijf zat in „een negatieve spiraal” die het „niet terug kon draaien”, schrijft de curator. De ondergang had allerlei oorzaken. Lage prijzen door de crisis, weinig werk, de „claimcultuur” in de bouw. Plus „een aantal technische problemen”.

Maar het Hilton, veruit de grootste klus op dat moment, moest af. De curator hield daarom de productiehallen in Medemblik en Enkhuizen een half jaar open, tot alle panelen en onderliggende gevelplaten voor het Hilton waren gefabriceerd. Daarna werd de boedel alsnog geveild.

Volgens een betrokkene leidde het faillissement van Polux voor opdrachtgever Schiphol Real Estate tot grote problemen en tijdsdruk. „De eerste lading platen had gewoon brandzekerheidcertificaten”, zegt hij. „Dat gold niet voor de platen die daarna kwamen. Die waren van inferieure kwaliteit.”

„De brandveiligheid is vervolgens in het geheim door Schiphol zelf getest. De resultaten waren zo slecht dat de tests niet naar buiten mochten komen. Als die bekend waren geworden, had het hotel niet of pas veel later – na kostbare aanpassingen – open kunnen gaan. Er zit een superbrandbare huls om het gebouw heen, terwijl er dagelijks honderden gasten verblijven. Na de flatbrand in Londen weet iedereen hoe gevaarlijk dit kan zijn. Hoezo maatschappelijk verantwoord ondernemen?”

Schiphol laat weten dat een externe expert heeft bevestigd dat „het hotel brandveilig is”. Volgens de luchthaven voldoet een aantal composieten panelen op de gevel waarschijnlijk niet „aan gestelde brandklasse-eisen”. Die worden daarom „preventief” vervangen door „aluminium panelen die voldoen aan de gestelde wettelijke eisen”. Ook zijn er „aanvullende maatregelen” getroffen door Schiphol, zoals „continu videotoezicht van de gevel en aanscherping van het evacuatieprotocol”.

Schiphol betaalt in eerste instantie de vervanging, aldus de woordvoerder. „De prioriteit is nu dat de gevel vervangen wordt. Schiphol neemt de kosten op zich en we buigen ons later over de vraag wie verantwoordelijk is.” De brandweer is inmiddels geïnformeerd en „een en ander heeft in goed overleg met Hilton en de lokale autoriteiten plaatsgevonden”.

Hotelbrand Dubai

Thijn de Graaf van Rollecate, het bedrijf dat de omstreden composieten platen leverde, was donderdagochtend de eerste die open kaart speelde. „Ik sta hier in de productiehal en kan het wel even kort schetsen,” zei hij door de telefoon.

Volgens hem zijn de problemen met de brandveiligheid aan het licht gekomen omdat Schiphol het Hilton Hotel wil verkopen aan een grote vastgoedpartij. „Die heeft veel hotels, ook in Dubai waar er onlangs een grote hotelbrand heeft gewoed. Deze partij heeft tests laten uitvoeren waardoor duidelijk werd dat het Hilton op Schiphol niet aan de eisen voldoet. Daarom worden de composiet-elementen nu vervangen.”

Later op de dag – na ruggespraak met de luchthaven – was De Graaf opeens minder openhartig. „Ik wil dit niet in de krant teruglezen. Het is allemaal niet zo spannend. Ik ben van de commerciële tak van Rollecate en de woordvoering hierover ligt bij Schiphol. Wij zeggen hier niets meer over.”

Het Hilton zelf bagatelliseert de kwestie. „Er zijn hele strenge regels over de brandveiligheid,” zegt Anniek Hoekstra van het Schiphol Hilton. „Die schrijven voor dat het bij wijze van spreken een half uur moet duren voordat een gevel doorbrandt. Wij zitten daar net een minuutje onder, maar dat is totaal niet gevaarlijk.”

Reageren: onderzoek@nrc.nl