Column

Een half jaar huwelijk leert je meer dan tien jaar wijsbegeerte

Redacteur Margot Poll grasduint door de nieuwe boeken en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

Het aforisme is van alle tijden. De Grieken en Romeinen bewaarden hun ‘tweets’ al op perkament. Voor schrijver en filosoof Maarten Doorman uitgangspunt om zelf honderd nieuwe aforismen op te nemen in het 89ste deel van de literaire Flanorreeks. In Doormans klein handorakel staan honderd tijdloze spreuken die variëren van: Een half jaar huwelijk leert je meer dan tien jaar wijsbegeerte of Het publiek van klassieke muziek vergrijst al honderdvijftig jaar, maar ook Je leert grenzen het beste kennen door ze te overschrijden. En zo ‘twittert’ ook hij op papier rustig voort, persoonlijke wijsheden (Kleren maken de vrouw) tot de finale wijsheid: Vroeger was er minder toekomst.

Maarten Doorman: Doormans klein handorakel. Flanor, 40 blz. € 9,50

De detective Tim MacNab zoekt kopij zou je een jeugdzonde van Marten Toonder kunnen noemen, maar dan wel een heel geslaagde. We kennen Toonder van Olivier B. Bommel en van Tom Poes – in 1937 blijkt hij al een detective zonder plaatjes te hebben geschreven die nu door Toonders kleinzoon Irwin Toonder tot publicatie is gekomen. Op volle zee komen kapitein Sixma en journalist MacNab voor de zware taak te staan de moord op een van de passagiers op te lossen. Aan boord van het schip is iedereen verdacht en niemand kan weg. Volgens thrillerauteur Tomas Ross is Tim MacNab een ‘uniek pareltje’, een ‘whodunnit’ volgens de regels van het genre uit de jaren dertig. Na eerst als facsimile-uitgave in kleine kring te zijn verspreid, is er na tachtig jaar een eerste druk die niet bij de verzamelaar van Bommelboeken zou mogen ontbreken.

Marten Toonder: Tim McNAB zoekt kopij. Uitgeverij Personalia, 144 blz. € 17,95

Het Nederlandse Rode Kruis bestaat 150 jaar; wat begon als een kleine club idealisten die op het slagveld gewonde soldaten bijstond – zonder dat Nederland bij de oorlog betrokken was – is uitgegroeid tot een brede organisatie die mensen bijstaat bij grote evenementen (vanaf 18 juli bij de Vierdaagse) en hulp verleent aan slachtoffers van oorlogen en natuurrampen. Ad van Liempt en Margot van Kooten deden uitgebreid research met Hier om te helpen als resultaat: menselijke verhalen over het ‘ware altruïsme’ Op woensdag 19 juli rijdt de Rode Kruis-trein (een historische Hondekop) door Nederland waarbij auteur Ad van Liempt in de trein verhalen vertelt uit de geschiedenis van het Rode Kruis.

Ad van Liempt en Margot van Kooten: Hier om te helpen. Balans, € 29,95

De sociaal psychologiestudente Sara van der Kooi kreeg op haar 24ste de diagnose MS (multiple sclerose). Voor wie zich afvraagt wat deze zenuwaandoening (want nee, het is geen spierziekte) precies behelst – en wat die doet met een meisje in de bloei van haar leven – leze Hersenvlekken. Geen voetbal meer, wel of niet meer kunnen afstuderen, niet langer werken in haar geliefde Ierse café (dat haar overigens nog steeds een ongehavend briefje van 100 euro schuldig is), geen muziek meer maken, het inleveren van onafhankelijkheid – het wordt allemaal in losse gedachten, herinneringen en verhalen verteld. Haar vader noemt haar in het begin ‘de koningin van het verbloemen’. Enige tijd later kan zij niet om het ‘verval’ van haar lichaam heen. Zij geeft aan hoe gevoelig sommige woorden of gebaren van anderen kunnen zijn: spreek nooit over ‘aftakeling’ want dat voelt kansloos, oneerlijk en onnodig. De beschrijving van bezoeken aan de neuroloog en het verblijf in het revalidatiecentrum, zal artsen aanmoedigen deze bekentenissen van een MS-patiënt te lezen. Job Cohen noemde het boek ‘Indringend, schrijnend … en stoer’, ik sluit me daar graag bij aan.

Sara van der Kooi: Hersenvlekken. Uitg. Hoogland & Van Klaveren, 133 blz. € 14,50

Verbloemen van vreemd gedrag (bij sollicitaties maar ook met vrienden) overkwam ook de 55-jarige Pieter bij wie op relatief jonge leeftijd dementie wordt geconstateerd. Wat de diagnose voor hem betekent is slechts bij benadering vast te stellen. Slechts een enkele keer laat hij zich ontvallen dat zijn hoofd zo vol is, dat zijn hersenen aan het verdorren zijn. Zijn vrouw Atie van Lieshoud beschrijft in Dat dingetje waar jij van houdt, hoe het is om je man op die manier van je te zien vervreemden en hoe zij blijft zoeken naar oplossingen: een verslag van het elkaar verliezen en de eenzaamheid die daarop volgt. Zij vraagt zich af waarom er geen draaiboek is voor echtparen die met dementie te maken krijgen. Het hartverscheurende dilemma waar zij ‘geen woorden’ voor kan vinden – en het dus ook niet beschrijft – is de plaatsing in een verpleeghuis terwijl haar man dat niet wil. Alle stappen worden gezet en op de laatste afdeling waar hij terechtkomt, mag Pieter niet meer in zijn vertrouwde kakibroek met overhemd lopen, maar moet hij een ‘joggingbroek’ dragen. Het valt haar zwaar ook nog afscheid te moeten nemen van zijn ‘identiteit’ en ‘uitstraling’.

Atie van Lieshoud: Dat dingetje waar jij van houdt. Uitgeverij Blooming, 135 blz. € 14,95

Martijn Steenbergen (1970-2014) heeft het juist als een bevrijding ervaren toen bij hem op 41-jarige leeftijd de diagnose ‘stoornis van Asperger’ werd gesteld. In zijn ‘Dagboek van een vermoeide Asperger’ beschrijft hij op één A4’tje het leven van een ‘vreemdeling’ en hoe hij zich optrekt aan schrijvers, dichters en componisten die vervreemding tot onderwerp hebben. Hij is zeer te spreken over de therapie die hij na de diagnose krijgt en hoe hij daarin (h)erkenning voelt. Zijn ouders en broer hebben na zijn overlijden (hartstilstand) in Martijn. Kroniek van een Asperger zijn leven en lijden in kaart gebracht. Aan de hand van Martijns eigen teksten en schilderijen/tekeningen, en herinneringen van anderen, proberen zij inzicht te krijgen en te geven in het leven van een getalenteerde, lieve boekenman, want dat was hun zoon en broer in zowel Groningen als in Zwolle. In het nawoord van emeritus hoogleraar orthopedagogiek Ina van Berckelaer-Onnes wordt de situatie van Martijn tegen een wetenschappelijk licht gehouden waardoor het zeer persoonlijke boek ook voor anderen interessant zal zijn.

Martijn Steenbergen e.a.: Martijn, Kroniek van een Asperger. Aldo Manuzio, 144 blz. € 17,95