Commissie tikt Hongarije op de vingers vanwege ngo-wet

Omstreden wet die maatschappelijke organisaties in Hongarije stigmatiseert, is in strijd met de Europese wetgeving.

Supporters van de Hongaarse oppositie demonstreren op 21 mei 2017 tegen de regering. Foto Balazs Mohai/EPA

Hongarije is donderdag door de Europese Commissie formeel op de vingers getikt over een nieuwe wet die maatschappelijke organisaties aan banden legt. Het land krijgt een maand de tijd om te reageren.

De wet, die op 13 juni werd aangenomen, verplicht ngo’s die jaarlijks omgerekend meer dan 24.000 euro van niet-Hongaarse financiers ontvangen om op al hun publicaties, persberichten en websites te vermelden dat ze steun ‘uit het buitenland’ ontvangen. Ook moeten ze details over donoren aan de Hongaarse autoriteiten overhandigen. Wie niet meewerkt, kan sancties tegemoet zien.

Lees ook hoe de Hongaarse premier critici verder in het nauw brengt met de ‘ngo-wet’.

Frans Timmermans, de nummer twee in de Commissie die onder meer over Fundamentele Rechten gaat, verklaarde donderdag dat de wet „nauwgezet” is bestudeerd. „We zijn tot de conclusie gekomen dat deze strijdig is met EU-wetten.” De stigmatisering die ervan uit gaat, maakt het moeilijker voor ngo’s om financiering te krijgen. De wet is in strijd met het vrije verkeer van kapitaal. En volgens de Commissie druist zij ook in tegen het recht van ngo’s en hun donoren om hun persoonlijke informatie te beschermen.

Als lidstaten EU-wetten schenden kan de Commissie een zogenoemde ‘inbreukprocedure’ beginnen. Die bestaat doorgaans uit verschillende fases, met brieven over en weer, en kan uitmonden in een rechtszaak bij het Europees Hof van Justitie.

Lees ook: Orbán valt progressieve waakhond aan, over Orbán die een campagne begon tegen miljardair George Soros.

De Europese Commissie schreef donderdag nog een brief over een andere Hongaarse wet, waarmee volgens critici onmogelijke eisen worden gesteld aan buitenlandse, in Hongarije actieve universiteiten. Die wet, die onder andere het einde kan betekenen van de Central European University (CEU) in Boedapest, verplicht internationale universiteiten die diploma’s uitreiken in Hongarije ook een vestiging in hun thuisland te hebben. De Commissie is ontevreden over het Hongaarse antwoord op een eerste brief hierover uit april. Als ook op de tweede niet naar behoren wordt gereageerd, kan worden besloten tot een rechtszaak, aldus Timmermans. Ook nu weer heeft Hongarije een maand om te reageren.

Timmermans ziet de bescherming van de rechtsstaat als topprioriteit. In de afgelopen jaren raakte hij hierover vooral in de clinch met Oost-Europese lidstaten. Behalve met Hongarije ook met Polen, waar de regering politiek getinte ingrepen en benoemingen heeft gedaan in de rechterlijke macht.

Op 14 juni begon de Commissie inbreukprocedures tegen Hongarije, Tsjechië en Polen, omdat deze landen weigeren vluchtelingen op te nemen wat in strijd is met eerdere EU-afspraken hierover.