Zorgen om integriteit nemen toe

Provincies

Provincies twijfelen vaker aan gedrag van hun mensen. Ze voerden 19 onderzoeken uit in 2016.

Voormalig VVD-gedeputeerde Ton Hooijmaijers (R) met zijn advocaat in de rechtbank van Haarlem in 2013. De voormalig gedeputeerde voor de provincie Noord-Holland, stond terecht voor omkoping, witwassen en valsheid in geschrifte. Foto Koen van Weel/ANP

Provincies laten steeds vaker onderzoeken of hun politici en ambtenaren zich integer hebben gedragen. In 2012 ging het in totaal om acht integriteitsonderzoeken, in 2016 al om negentien rapportages over mogelijke schendingen.

Dat blijkt uit onderzoek door NRC naar hoe de twaalf Nederlandse provincies van 2012 tot en met 2016 met integriteitskwesties omgingen. Met een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) verkreeg NRC overzichten van alle 66 in deze periode intern en extern uitgevoerde onderzoeken naar mogelijk onzuiver gedrag bij de provinciale overheden.

In die vijf jaar werden er in 42 gevallen daadwerkelijk integriteitsschendingen geconstateerd. Bij twintig zaken werd een extern bureau ingeschakeld om de kwestie te onderzoeken. In totaal gaven de twaalf provincies de afgelopen vier jaar ruim 1,1 miljoen euro uit aan deze externe onderzoeken.

De provincie Noord-Holland liet de afgelopen vier jaar de meeste integriteitsonderzoeken (21) uitvoeren. Dit is onder meer het gevolg van de corruptie-affaire rond de voormalige VVD-gedeputeerde in Noord-Holland, Ton Hooijmaijers, wiens veroordeling wegens het aannemen van steekpenningen in april van dit jaar werd bekrachtigd door de Hoge Raad. Hooijmaijers kreeg twee jaar en 4 maanden cel. Noord-Holland legt naar eigen zeggen sindsdien meer nadruk op integriteit.

Andere provincies waar veel onderzoeken worden uitgevoerd, zijn Friesland (16) en Zuid-Holland (6). In Flevoland werden de afgelopen jaren – behoudens de screening van toekomstige gedeputeerden – als enige provincie geen integriteitsonderzoeken uitgevoerd.

De in integriteitskwesties gespecialiseerde hoogleraar Leo Huberts van de Vrije Universiteit noemt het opvallend dat provincies de laatste jaren ook onderzoek naar ambtenaren uitbesteden aan externe bureaus. In het verleden voerden de provincies dit soort onderzoeken doorgaans uit in eigen beheer.

Uit het onderzoek van NRC blijkt onder meer dat een IT’er in dienst van de provincie Utrecht in 2016 als uitvloeisel van een extern integriteitsonderzoek werd veroordeeld tot terugbetaling van 146 duizend euro aan de provincie.

De man bleek stiekem via een eigen bedrijf andere IT’ers in te huren bij de provincie en stak hiermee circa eenderde van de loonkosten die de provincie voor de IT’ers betaalde in eigen zak.