Webshop mag tweedehands e-books blijven verkopen

Uitgevers willen al jaren dat Tom Kabinet zijn activiteiten staakt. Het Europees Hof van Justitie moet nu uitsluitsel geven.

De cover van een e-book op het scherm van een e-reader. Foto Lex van Lieshout/ANP

De webwinkel Tom Kabinet mag voorlopig doorgaan met de verkoop van tweedehands e-books. Dat heeft de rechtbank in Den Haag woensdag in een voorlopig vonnis beslist. Een groot aantal uitgevers probeert al jaren de activiteiten van de webshop te blokkeren. De rechter wil dat het Europees Hof van Justitie gaat bepalen of Tom Kabinet zich aan de wet houdt of niet.

Lezers die bij Bol.com, Kobo of een andere online boekhandel een e-book gekocht hebben en daar vanaf willen, kunnen het digitale boek aan Tom Kabinet verkopen. De website biedt de e-books vervolgens voor een kleine prijs te koop aan. Dat tot woede van de uitgevers, verenigd in het Nederlandse Uitgeversverbond (NUV).

Volgens het NUV kunnen tweedehands e-books helemaal niet bestaan. Sowieso omdat het om een digitaal product gaat dat niet kan slijten. Maar ook omdat de oorspronkelijke eigenaar van het e-book in feite geen afstand doet van het boek. Hij verstuurt een kopie naar Tom Kabinet, het originele bestand blijft achter op zijn computer.

Omdat de vraag of de doorverkoop van e-books nu wel of niet legaal is juridisch zeer complex ligt, kon de rechtbank de kwestie woensdag niet oplossen:

“Het is niet duidelijk of het ter beschikking stellen van een e-book aan anderen, na een eerste koop, inbreuk maakt op het auteursrecht op het e-book.”

Daarom wil de rechter de zaak voorleggen aan het Europese Hof van Justitie. Tot dat orgaan een oordeel heeft geveld, mag Tom Kabinet de tweedehands e-books blijven verhandelen.

Het gevecht tussen Tom Kabinet en het NUV loopt praktisch al sinds de webshop in 2014 online ging. In juli van dat jaar boog de rechtbank in Amsterdam zich voor het eerst over de ruzie. De uitspraak luidde toen dat Tom Kabinet zijn activiteiten niet hoefde te staken. Een half jaar later oordeelde het gerechtshof in de hoofdstad in hoger beroep heel anders: Tom Kabinet moest binnen drie dagen uit de lucht zijn, op straffe van een dwangsom van 1.000 euro per dag.

Simpele wijziging

Het hof deed in dat vonnis geen uitspraak over de legaliteit of illegaliteit van het doorverkopen van e-books - ook toen was dat vraagstuk te ingewikkeld. Tom Kabinet werd in plaats daarvan verboden omdat de advocaat van het NUV kon aantonen dat er op de website illegale e-books werden verkocht, oftewel boeken die door de oorspronkelijke aanbieder gratis van een schimmige website waren getrokken.

Na een simpele wijziging kon Tom Kabinet gewoon online blijven. Het bedrijf ging de herkomst van e-books voortaan controleren. “We zorgen ervoor dat er geen enkel boek meer kan worden geaccepteerd zonder elektronisch watermerk, en we controleren van alle aangeboden titels of ze wel officieel zijn uitgebracht”, zei directeur Marc Jellema. In de praktijk betekent deze aanpassing dat Tom Kabinet sindsdien alleen nog e-books accepteert die gekocht zijn bij erkende verkooppunten.