Turkse vicepremier welkom in België

Herdenking slachtoffers mislukte coup

Anders dan Nederland en Oostenrijk zag Brussel geen probleem in de komst van een Turkse vicepremier.

Op de herdenking van de coup in Apeldoorn dinsdag mocht de Turkse vicepremier Tugrul Türkes niet komen. Foto Remko de Waal/ANP

In een zaaltje van het Brusselse Hotel Métropole hangen even na zeven uur Turkse vlaggen over bijna tweehonderd stoelen. Op een scherm beelden van de coup in Turkije op 15 juli vorig jaar. Drie Belgische agenten en een aantal beveiligers overzien hoe het publiek langzaam binnendruppelt bij de herdenkingsplechtigheid voor de slachtoffers van de mislukte staatsgreep een jaar geleden.

De organisatie, de Belgische afdeling van de Unie van Europese Turkse Democraten (UETD), deelt extra vlaggen uit aan wie niet meer kan zitten.

De UETD houdt deze week door heel Europa dit soort herdenkingen. In Nederland werd gespannen uitgekeken naar de bijeenkomst dinsdagavond in Apeldoorn. De organisatie is verbonden aan de AK-partij van de Turkse president Erdogan en had Turkijes vicepremier Tugrul Türkes uitgenodigd om te spreken. Hij mocht uiteindelijk niet komen vanwege de slechte betrekkingen met Turkije: in maart nog ontstond een diplomatieke rel toen een Turkse minister werd verboden in Nederland een campagnetoespraak te houden, met rellen tot gevolg. Ook in Oostenrijk werd een minister verboden bij een herdenking later deze week aanwezig te zijn.

In Nederland was de Turkse vicepremier niet welkom, bij de herdenking van de coup in Apeldoorn

In Brussel liep het anders. Een andere Turkse, als conservatief bekendstaande vicepremier, Numan Kurtulmus, was woensdagavond gewoon welkom. Het Belgische ministerie van Binnenlandse Zaken zag geen reden tot ongerustheid en ook de stad Brussel verbood zijn komst of de plechtigheid niet.

Wel werd er, hoewel er geen aanwijzingen waren voor demonstraties of ongeregeldheden, extra politie ingezet. Een jaar geleden was het in onder meer Brussel onrustig toen voor- en tegenstanders van Erdogan elkaar troffen na de mislukte staatsgreep. En in maart dit jaar braken rond de Turkse ambassade in Brussel nog gevechten uit tussen de twee groepen, toen Turkse Belgen hun stem moesten uitbrengen voor een referendum om de macht van Erdogan uit te breiden. Nergens in Europa stemden toen zoveel Turken ‘ja’ als in België.

Woensdagavond blijft het, net als een dag eerder in Nederland, rustig. De aanwezigen, afkomstig uit heel België en soms nog verder, praten soms liever niet met de pers.

Overgekomen uit Duitsland

Nadir Kamas (30) wel – als hij mag controleren wat er wordt opgeschreven. „In de pers zien we alleen de slechte dingen, maar veel mensen in bijvoorbeeld het oosten van Turkije, waar veel familie van ons zit, hebben het onder Erdogan veel beter”, zegt Kamas, die met zijn vader speciaal is overgekomen uit Duitsland. Hij draagt een t-shirt met daarop een foto van de Turkse president. Kamas werd geboren in Duitsland, maar wil binnen enkele jaren naar Turkije verhuizen.

Voorafgaand aan de bijeenkomst benadrukte de organisatie tegenover de Belgische pers dat het geen politieke bijeenkomst maar een ingetogen plechtigheid betrof. In De Standaard zei organisator Enis Cimen dat „de aanwezigen uit alle geledingen van de Turkse bevolking in België komen”. Een zekere politieke lading is woensdagavond echter duidelijk aanwezig. Er wordt meegezongen met het Turkse volkslied, voorgelezen uit de Koran. Maar op beelden worden ook veelvuldig speeches van Erdogan getoond. In de Brusselse toespraken worden de coupplegers en de beweging van de Turkse prediker Fethullah Gülen veroordeeld. „Het volk is opgestaan tegen de militairen”, zegt een van de UETD-sprekers. Vicepremier Kurtulmus spreekt van „het ergste bedrog dat we in onze geschiedenis hebben meegemaakt”, tegengehouden door „moedige burgers” aan wie we „ons leven verschuldigd zijn”.