Kritiek, maar toch steun voor aftapwet in senaat

Inlichtingendiensten

De Eerste Kamer stemde in met de wet op de inlichtingendiensten. Het is een belangrijk succes voor minister Plasterk.

Een ruime meerderheid in de Eerste Kamer heeft dinsdagavond ingestemd met de nieuwe aftapwet van demissionair minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA). Alleen D66, SP, GroenLinks en de Partij voor de Dieren stemden tegen.

De nieuwe Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten regelt dat de AIVD en MIVD vanaf 1 januari op grote schaal ‘ongericht’ communicatie over de kabel kunnen aftappen, zoals internetverkeer. Dat is volgens het kabinet nodig in een tijd van terrorisme en cyberaanvallen. De huidige wet uit 2002 gaf de diensten alleen de mogelijkheid doelgericht één persoon af te tappen en komt nog uit het Facebook-en Whatsapp-loze tijdperk. Met de nieuwe wet kan de AIVD – na goedkeuring van een toetsingscommissie – bijvoorbeeld een maand lang de onlinecommunicatie tussen Nederland en Syrië aftappen.

De nieuwe aftapwet kwam er niet zonder slag of stoot. Privacyvoorvechters hadden forse kritiek op de ‘sleepnet’-techniek waarmee de diensten informatie zouden binnenhalen van onschuldige burgers. Afgetapte gegevens mogen in principe drie jaar worden bewaard en opnieuw worden bekeken als er bijvoorbeeld een potentiële jihadist in beeld komt.

Een aantal linkse fracties in de Eerste Kamer zei te vrezen voor onbedoelde gevolgen als privacygevoelige informatie van burgers te lang onnodig bewaard wordt. De VVD vroeg zich juist af of de termijn van drie jaar niet „arbitrair” is en in sommige gevallen niet langer moet zijn.

Over het toezicht op de nieuwe bevoegdheden was ook lange tijd gedoe. Eerst wilde Plasterk als minister zelf toestemming voor de taps kunnen geven, maar na kritiek besloot hij dat een onafhankelijke toetsingscommissie de kabeltaps vooraf moet toetsen. In deze commissie zitten twee rechters en een inhoudelijke deskundige. Senatoren vroegen zich af of zo'n samenstelling „robuust” genoeg is.

Ondanks vragen stemden de senaatsfracties van PvdA en ChristenUnie uiteindelijk voor omdat zij een „zware verantwoordelijkheid” voelen voor modernisering van de wet. Daarnaast beloofde Plasterk de nieuwe wet al binnen twee jaar in plaats van vijf jaar te laten evalueren.

Voor minister Plasterk is het doorgaan van de wet een welkom succes aan het einde van zijn ministerschap. Hij moest vorige week door aanhoudende problemen de stekker trekken uit de modernisering van het bevolkingsregister, waarmee 90 miljoen euro is gemoeid. Ook kreeg hij dinsdag in de Eerste Kamer niet genoeg steun voor een wet die het bouwtoezicht privatiseert, waardoor invoering voorlopig van de baan is.