Gülen verzet zich niet tegen uitlevering Turkije

Dat zegt de invloedrijke Turks geestelijk leider in een interview met persbureau Reuters. Turkije beweert dat Gülen het brein is achter de mislukte staatsgreep.

Foto Charles Mostoller/ Reuters

Fethullah Gülen verzet zich niet tegen uitlevering wanneer de Verenigde Staten hierover een akkoord bereiken met Turkije en is niet van plan te vluchten. Dat zegt de in Pennsylvania woonachtige Turks islamitisch leider in een interview met persbureau Reuters.

De Turkse regering beweert dat de invloedrijke geestelijke het brein is achter de mislukte staatsgreep van een jaar geleden. Daarbij kwamen meer dan tweehonderdveertig mensen om het leven.

‘Ik ken de mensen achter de coup niet en ben tegen militair ingrijpen

In het interview herhaalt Gülen dat hij niets met de couppoging te maken heeft. “Ik heb nooit een staatsgreep of een greep naar de macht gesteund”. In een gesprek met de Amerikaanse radio-omroep NTR, die hem ook heeft geïnterviewd, geeft hij in een uitgebreide reactie aan:

“Met alle respect voor het leger, ik ben altijd tegen militair ingrijpen geweest. Ik ken de mensen achter de coup van 15 juli [2016] niet. Wellicht kennen ze mij, hebben ze lezingen van mij gevolgd. Ik weet dat niet (…) Als een van deze soldaten mij had verteld over het plan dan had ik tegen ze gezegd: ‘je pleegt hiermee moord’.”

De 79-jarige leider van de Hizmet-beweging, ook bekend als de Gülenbeweging, hoopt dat de regering van president Donald Trump niet ingaat op het uitleveringsverzoek van Turkije. Daarvan leek even sprake na de aanstelling van veiligheidsadviseur Michael Flynn. Hij had eerder lobbywerk verricht voor de Turkse regering en was voorstander van uitlevering van Gülen. Zijn ontslag - nadat bekend werd dat hij loog over zijn nauwe contacten met Rusland - heeft zijn zaak wellicht goed gedaan, zo laat Gülen weten.

Van voormalig bondgenoot tot vijand van Erdogan

Gülen is een voormalige bondgenoot van president Recep Tayyip Erdogan. Ze trokken begin deze eeuw samen op tegen de macht van het seculiere leger. De islamitische beweging van Gülen, die bestaat uit duizenden scholen, welzijnsorganisaties, bedrijven en media in 160 landen, leidde een nieuwe klasse van vrome ambtenaren op die Erdogan goed kon gebruiken. Via een reeks omstreden rechtszaken tegen honderden mensen uit seculiere hoek, onder wie politici, journalisten en hoge militairen, werd de Turkse staat ‘gezuiverd’ van seculiere elementen en kreeg een meer islamitischer karakter.

Lees ook een profiel van Gülen door Turkije-correspondent Toon Beemsterboer: Een machtige, broze man in de bossen van Pennsylvania

In 2013 ontstond er een breuk tussen de twee islamitische Turkse leiders. Gülen werd steeds kritischer over corruptie binnen de Turkse regering en getrouwen klaagden leden van de regering aan. Volgens Erdogan vormt Hizmet een “parallelle structuur”, een staat binnen de staat, die uit is op de val van zijn regering. In de coup van juni 2016 zag hij zijn gelijk bevestigd.

Na de mislukte staatsgreep werden meer dan 50.000 mensen gearresteerd en 150.000 docenten, ambtenaren, rechters en soldaten verloren hun baan. Een groot deel van hen vanwege hun ideologische verwantschap met de Hizmetbeweging. Gülen is zeer kritisch over de machtsgreep van de Turkse president en het sluiten van talloze mediakanalen en vergelijkt Erdogan met een “dictator”. In het interview met Reuters roept hij de Amerikaanse en Europese regeringen op om kritischer te zijn over de politieke werkwijze van Erdogan.

“Wanneer er een stevig geluid komt van de Verenigde Staten of de Europese Unie met de boodschap: wat je aan het doen bent is verkeerd. Het gerechtelijke systeem werkt niet. Misschien verandert dat zijn gedachten”.