Bij migratie trekken D66 en CU samen op

Formatie

Een van de moeilijkste onderwerpen in de formatie: migratie. Moet het kinderpardon weg? Of juist ruimer?

De Syrische vluchteling Aanoud (47) in het vluchtelingenkamp Souda op het Griekse eiland Chios. De CU was vorig jaar nog fel tegen de Turkije-deal, die het aantal de vluchtelingen in de EU moest terugdringen. Foto Zohra Bensemra/REUTERS

Ze staan lijnrecht tegenover elkaar bij het wetsontwerp-‘voltooid leven’ of embryo-onderzoek. Maar bij migratie trekken D66 en de ChristenUnie in deze formatie juist samen op. Ze willen allebei een ruimhartiger kinderpardon en een goede opvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers (bed-bad-brood). De andere partijen hebben daar aarzelingen bij (CDA) of zijn tegen (VVD).

De VVD en de ChristenUnie werken volgens betrokkenen nu samen aan een tekst over migratie, bedoeld voor de onderhandelingstafel. De VVD geldt op dat thema als het meest rechts, de ChristenUnie als links. Een van hun belangrijkste problemen: het kinderpardon.

Kinderpardon

De VVD moest daar al in het kabinet-Rutte II niets van hebben. Het kwam er alleen – eerst tijdelijk, daarna permanent – door coalitiepartner PvdA.

Door het tijdelijke pardon kregen zo’n vijftienhonderd kinderen (en hun ouders) een verblijfsvergunning. In de definitieve regeling zijn de voorwaarden zo strikt dat er bijna geen kinderen meer doorheen komen. Twistpunt is vooral de eis dat wie is uitgeprocedeerd moet meewerken aan het eigen vertrek. Stel dat je als gezin te horen krijgt dat je weg moet. Als je dan een paspoort aanvraagt om te vertrekken, werk je mee. Maar dat doe je weer níet als je ook wacht op een uitspraak in een bezwaarprocedure. Dan kun je een kinderpardon-verblijfsvergunning vergeten.

In de Tweede Kamer geldt vooral Joël Voordewind (ChristenUnie) als grote voorvechter van een ruimer kinderpardon. Een paar weken voor de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart kwam hij met een motie daarover die werd gesteund door partijen als PvdA, GroenLinks en SP – én door D66. Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (VVD) noemde het een „verkiezingsmotie” en was niet van plan haar uit te voeren. Het CDA was ook tegen. Die partij ziet wel dat er een groep is die nu net buiten de regeling valt, maar zegt tegelijk: als je die laat blijven, staat er snel een andere groep klaar die ook nét niet kan blijven.

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over de formatie met ons formatieblog

En D66? Het nieuwe Tweede Kamerlid dat over asiel en migratie gaat, Maarten Groothuizen, zei vorige week bij een actie van actiegroep Defence for Children wat zijn partij wil: „Een soepelere en wat reëlere omgang met die meewerkplicht.”

Waar een oplossing zou kunnen zitten, is niet duidelijk. De VVD wil van het pardon af. Voor de ChristenUnie en D66 geldt: het pardon laten zoals het nu is, komt op vrijwel hetzelfde neer als akkoord gaan met géén pardon. Eén kant zal, is de verwachting nu, moeten toegeven – en in ruil daarvoor iets anders binnenhalen.

Bed bad brood

Een ander onderwerp waarover de meningen stevig uiteenlopen zijn de uitgeprocedeerde asielzoekers die het land niet kunnen verlaten. VVD en CDA vinden dat gemeenten aan die mensen geen onderdak meer mogen verlenen. D66 en vooral de ChristenUnie vinden dat uitgeprocedeerde asielzoekers juist te allen tijde recht hebben op een dak boven hun hoofd. Sommige kerken uit de ChristenUnie-achterban zijn actief op dit gebied.

Het gaat om een beperkt aantal mensen: tussen de twaalf- en vijftienhonderd. Toch leidde de bed-bad-brood-regeling twee jaar geleden tot een crisis in Rutte II. Er kwam een moeizaam compromis: uitgeprocedeerde asielzoekers worden voor een beperkte duur opgevangen op zes vaste locaties, in de vijf grote steden en het ‘vertrekcentrum’ in Ter Apel.

Arie Slob, in die tijd ChristenUnie-leider, verzette zich daar hevig tegen. Die deal moest volgens hem „in de papiersnipperaar”, want hiermee werd „een principiële grens overschreden”. Met een citaat uit Mattheüs verwees hij naar de bijbelse plicht tot barmhartigheid van de overheid.

Het beleid wordt strenger, maar er wordt niet getornd aan het principe dat geen mens in Nederland op straat wordt gezet

Het plan werd nooit uitgevoerd: staatssecretaris Dijkhoff kon geen akkoord sluiten met de gemeenten, die het niet ‘humaan’ genoeg vonden. De beoogde coalitie moet dus met een nieuw plan komen.

In de onderhandelingen met GroenLinks lag er een voorstel waar de vier partijen het wel eens over konden worden, zeggen betrokkenen. Het aantal centrale opvangplaatsen zou worden uitgebreid van zes naar acht en gemeenten zouden het recht houden om tijdelijke, kleinschalige bed-bad-brood-voorzieningen aan te bieden. Dat is een belangrijke concessie van de VVD, die eigenlijk vindt dat gemeenten strafbaar moeten zijn als ze onderdak geven aan afgewezen asielzoekers.

Het lijkt een compromis dat de ChristenUnie kan accepteren. Het beleid wordt strenger, maar er wordt niet getornd aan het principe dat geen mens in Nederland op straat wordt gezet. En er komt geen ‘barmhartigheidsboete’ voor kerken of individuen die aan opvang doen. De stemming bij de vier partijen is dan ook: hier komen we wel uit.

Vluchtelingendeals

De onderhandelingen met GroenLinks liepen vast op de migrantendeals met landen in Noord-Afrika. VVD, CDA en D66 denken dat de EU in de toekomst afspraken moet maken met landen als Tunesië en Algerije. Die zouden migranten moeten tegenhouden in ruil voor financiële steun uit Europa. GroenLinks-leider Jesse Klaver had er uiteindelijk geen vertrouwen in dat vluchtelingen in Noord-Afrika genoeg bescherming zouden krijgen.

De ChristenUnie was in maart vorig jaar nog fel tegen de EU-vluchtelingendeal met Turkije, het voorbeeld voor de Noord-Afrikaanse akkoorden. De partij had grote zorgen over de omstandigheden in de kampen in Turkije en over de zogenoemde ‘hervestiging’ van kwetsbare vluchtelingen in Europese landen. Wat ook meespeelde, maar nu achterhaald is: dat Turkije door die deal hernieuwd uitzicht kreeg op toetreding tot de EU.

Toch denken betrokkenen dat de ChristenUnie nu wel zal instemmen met Noord-Afrikaanse vluchtelingendeals. De partij is meer dan GroenLinks geneigd om ook aandacht te hebben voor de problemen die grote aantallen migranten kunnen veroorzaken in Nederland. Als de afspraken passen in het Vluchtelingenverdrag van de Verenigde Naties, en de opvang is goed geregeld, verwachten betrokkenen, kan de partij de Europese afspraken ook uitleggen aan de achterban.

Ook belangrijk voor de ChristenUnie: een toezegging dat Nederland méér gaat doen voor de bedreigde christelijke minderheid in het Midden-Oosten.