Recensie

Bart Hess geeft nieuwe betekenis aan de maakbare mens

Tentoonstelling

Met kaarsvet, nylonkousen en scheerschuim verbeeldt ontwerper Bart Hess een toekomst waarin we ons uiterlijk grenzeloos kunnen vervormen.

Still uit de video ‘Mutant’ (2011) van Bart Hess. Wat eruitziet als een digitale animatie is in werkelijkheid een gefilmde performance van een man in een latex pak.

Het toch niet kinderachtige keuzemenu van de schoonheidskliniek en de tattoostudio is kinderspel vergeleken bij wat Bart Hess met het menselijk lichaam uithaalt. Op Future Bodies, zijn overzichtstentoonstelling in het Stedelijk Museum ’s-Hertogenbosch, geeft de 32-jarige ontwerper nieuwe inhoud aan het begrip ‘de maakbare mens’.

Met foto’s, video’s en performances verbeeldt Hess een toekomst waarin we ons uiterlijk naar believen kunnen verfraaien en vervormen. Een reptielenhuid, blauwe koraalbegroeiing, een ‘geëxplodeerd’ sciencefictionkostuum, slijmjurken – Hess toont tal van mogelijkheden. Soms heel aantrekkelijk, soms kippenvelverwekkend naar.

Een ontwerper van tastbare of bruikbare producten is Hess niet. Hij is eerder een lichaamsarchitect die zijn concepten in allerlei media vastlegt. Zijn video’s, performances en installaties vormen het eindresultaat van zijn werk. Zijn tentoonstelling in Den Bosch, met werk van de afgelopen tien jaar, is een labyrint met beeldschermen en drie grote installaties.

Bekijk ook de fotoserie met meer werk van Bart Hess.

Alle creaties van Hess komen voort uit materiaalonderzoek. Bij winkels als Wibra en Praxis koopt hij nylonkousen, houten cocktailprikkertjes, scheerschuim, folies, latex, was enzovoorts. Uit die eenvoudige materialen probeert hij al experimenterend de uiterste magie te halen.

Neem het bontkleed in de hal van het museum. Bij nauwkeurige inspectie blijkt het te zijn gemaakt van duizenden naalden. Het is een attribuut uit Hunt for Hightech, de video waarmee Hess in 2007 afstudeerde aan de Design Academy Eindhoven. In de film is een vrouw gehuld in het naaldenkleed. Minder aanlokkelijk in de video zijn een met spijkers beplakte mannenborst, een schubbenhand, en een stel behaarde, ademende laarsjes – levend schoeisel, heel ongemakkelijk.

Tien jaar later kan worden vastgesteld dat Hess zijn beeldtaal al op de academie had gevonden. Zijn latere video’s en installaties liggen duidelijk in het verlengde van zijn vroege werk.

Een van de hoogtepunten is de video Digital Artifacts (2014), voortgekomen uit een opdracht van de architectuurtriënnale in Lissabon. Hess was gevraagd om een uitspraak te doen over de toekomst van het menselijk lichaam. Inspiratie vond de ontwerper in de populaire apps waarmee mensen zichzelf kunnen inscannen. Vooral de imperfecties in die scans, de zogenoemde glitches, interesseerden hem.

Hess bedacht een scan-installatie die is voortgekomen uit zijn experimenten met kaarsvet. In een bak met water drijft een dunne laag vloeibare was. Een model laat zich in het water zakken. Door het temperatuurverschil stolt de was op haar huid, een fascinerend gezicht. In de tentoonstelling hangen een paar van die fysieke ‘glitches’, duivelskostuums van kaarsvet.

Hess heeft de afgelopen jaren grote opdrachten gehad. Hij werkte voor de Amerikaanse Vogue, werkte samen met mode-ontwerpers als Iris van Herpen en Walter Van Beirendonck, maakte een video voor de Amerikaanse shockrocker Marilyn Manson en popicoon Lady Gaga liet zich voor de cover van haar album Born This Way fotograferen in een door Hess ontwikkelde slime dress.

De tentoonstelling in Den Bosch eindigt in een sweat shop, een werkplaats waar bezoekers kunnen meewerken aan een nieuwe creatie van Hess. Op een stuk gespannen latex mogen zij met vloeibare latex dikke stippen en strepen zetten – met een hoofdtelefoon geeft een computerstem instructies hoe de klus te klaren.

Honderden stippen zetten is een meditatief werkje dat uren in beslag kan nemen. Als de stippen zijn gedroogd, en het latexvel wordt afgespannen, krimpt het vel ineen tot een geheimzinnige reptielenhuid. Nee, de bezoekers mogen de zwarte huiden niet meenemen. Hess is van plan ze te gebruiken voor een volgende video of installatie.