Extreemrechtse activisten willen migranten terugsturen voor de Libische kust

‘Defend Europe’ wil volgende week naar de Middellandse Zee varen. Hun doel is het tegenhouden van migranten die Europa proberen te bereiken.

Manifestiatie van de 'identitaire beweging' in Berlijn in juni AFP PHOTO / John MACDOUGALL

In een paar weken tijd hebben ze 70.000 euro verzameld en een veertig meter lang schip gekocht. Daarmee willen ze volgende week naar Libië varen om daar vervolgens „oog in oog te staan met de criminelen”.

‘Defend Europe’ heet de actie van de kleine, maar de geruchtmakende extreemrechtse beweging Identitair Verzet. De beweging is in veel West-Europese landen actief, en heeft nu als doel migranten tegen te houden die Europa proberen te bereiken. De criminelen zijn volgens hen „de ngo’s en de mensensmokkelaars die de vluchtelingen als slaven behandelen”, vertelt de 23-jarige Lorenzo Fiato, bedenker van de actie en voorzitter van de beweging, vanuit zijn kamer in Milaan. „De ngo’s weten ook dat deze mensen in Italië niets te zoeken hebben. Veel van hen verdwijnen in de criminaliteit. Nigeriaanse meisjes belanden in de prostitutie. Het is onverstandig deze mensen naar Europa te vervoeren en ze aan hun lot over te laten.”

Het plan van Defend Europe is om naar de Libische kust te varen en allereerst vast te leggen wat de ngo’s daar precies doen, zegt Fiato. „We willen zien wat de relatie is tussen de mensensmokkelaars en de ngo’s.”

Hun belangrijkste missie is om de ngo’s ervan te weerhouden vluchtelingen naar Italië te vervoeren. „Als de ngo’s ingrijpen tijdens de reddingsoperatie, dan bellen wij met de Libische kustwacht in Tripoli. Wij helpen de kustwacht dan om de vluchtelingen terug te sturen naar Libië.”

Zitten de Libiërs op hun hulp te wachten? „Dat weten we nu nog niet”, zegt Fiato, „maar we kunnen ze helpen de illegale taxidienst tegen te gaan.”

Bootmigranten worden steeds vaker voor de kust van Libië opgepikt door hulporganisaties. Zo vaak, dat lijntjes met mensensmokkelaars worden vermoed. Lees daarover: een omstreden taxidienst voor migranten

Internationaal zeerecht

Bij Frontex, de grensbewaker van Europa, dat met 12 reddingsboten, twee vliegtuigen en drie helikopters, actief is in het zeegebied tussen Italië en Libië, hebben ze over de actie gehoord. „Ik weet niet precies wat ze van plan zijn en wat we van ze kunnen verwachten”, zegt woordvoerder Ewa Moncure. „Maar als de actiegroep tijdens een reddingsactie het werk van ngo’s bemoeilijk dan schenden ze het internationaal zeerecht.”

Bij het Nederlands Instituut voor het Recht van de Zee, op de Universiteit van Utrecht weten ze meer. „Ze schenden artikel 98 van het internationale zeerechtverdrag”, vertelt Seline Trevisanut, senior onderzoeker. „Als je in een vaartuig bent en op zee iemand tegenkomt die in gevaar is, dan heb je de verplichting om hulp te bieden. Wie niet helpt, overtreedt een wet. Alle boten moeten verplicht zijn geregistreerd in een land. Als de personen in het vaartuig nalatig zijn, kan het land erop worden aangesproken.”

Het zou haar niet verbazen, zegt Trevisanut, als de boot van Defend Europe is aangeschaft en geregistreerd in een merkwaardig land. Ze blijkt gelijk te hebben. „De Seastar kostte 60.000 euro en komt uit Mongolië”, zegt initiatiefnemer Lorenzo Fiato.

Hij vertelt over de ideologie van zijn beweging, die in Italië, honderden aanhangers heeft tussen de 18 en 30 jaar. „We zijn een groep jongeren die bij elkaar komt om te praten over massa-immigratie, de multiculturele samenleving en migratie.”

Ook in Nederland is het Identitair Verzet actief. Vorig jaar hingen mannen in Gouda en Leiderdorp spandoeken op met teksten als ‘Sluit de grenzen’ en ‘Grenzen toe, er is al te veel armoe’.

Nederlandse tak

De Nederlandse tak van het Identitair verzet doet niet mee aan de actie, vertelt hij, maar steunt die wel. „Ze willen eerst zien hoe het volgende week gaat.” De actiegroep had binnen drie weken al meer dan 70.000 euro verzameld. Online betaalservice Paypal, dat de online betalingen regelde, heeft hun rekening bevroren na kritiek dat de actiegroep mensen wil laten verdrinken.

Deze ‘identitaire bewegingen’ zijn actief in Oostenrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië en Nederland, zegt Willem Wagenaar, die onderzoek doet naar extreemrechts voor het Anne Frank Instituut. Ze zijn goed georganiseerd.

In Nederland gaat het om enkele tientallen activisten, die in kleine groepen slimme beeldvormende acties bedenken die veel aandacht genereren, zegt Wagenaar. „Wat ze extreemrechts maakt is dat zij de samenleving zien in ‘wij’ en ‘zij’. Het land moet homogeen blijven en mensen met een andere etniciteit horen er niet bij. Ze hebben een racistische en autoritaire ideologie gestoeld op het Italiaanse fascisme van Mussolini.”

Fiato zelf zegt dat ze niet van plan zijn de reddingsacties van de ngo’s te gaan tegenhouden. „We nemen zelfs reddingsvesten en flesjes water mee voor de migranten”, zegt hij. „Het enige dat we van plan zijn is de ngo-schepen tegenhouden om naar Italië te varen.” Begin volgende week willen ze vertrekken.