Zijn hergebruikte waterflesjes een grote bron van ziekte?

Wekelijks zoekt de redactie wetenschap het antwoord op een veelgestelde vraag. Vandaag: is het ongezond om waterflesjes steeds weer te vullen?

Foto iStock

Een Canadese basisschool vond dat alle kinderen de hele dag een flesje drinkwater bij de hand moesten hebben. Regels voor schoonmaken of vernieuwen van de flesjes ontbraken.

Nu verwacht je een geweldige diarree-uitbraak. Maar die is nooit gemeld. Wel verzamelden drie onderzoekers van de universiteit van Calgary het water uit 76 flesjes en onderzochten dat op bacteriën en speciaal op coliforme bacteriën. Dat zijn karakteristieke poepbewoners en -eters.

Dit onderzoek uit 2002 is een van de zeldzame speurtochten naar de gevaren van plastic waterflesjes in normaal gebruik.

Die gevaren schuilen in de bacteriën en in de stoffen (de weekmakers) die uit het plastic het water in lekken. Over dat laatste een andere keer.

Bacteriën in water worden gemeten als kolonievormende eenheden (kve) per milliliter (ml). Dat wil zeggen dat er per millimeter water wordt gekeken hoeveel bacteriekolonietjes op een voedingsbodem ontstaan. In één op de acht flesjes zaten meer dan 100 kve’s poepbacteriën per 100 milliliter. Dat is veel.

De onderzoekers keken ook naar alle bacteriën. In ruim de helft (64,4 procent) van de flesjes zat water dat niet langer voldeed aan de norm voor gezond drinkwater.

„In dit onderzoek is niet de herkomst van de vervuiling bepaald”, schrijven de onderzoekers, „de waarschijnlijkste bron van de darmbacteriën zijn echter de handen van de leerlingen.”

Die hebben na toiletbezoek hun handen niet goed gewassen. Werden de kinderen ziek? Nee, de Canadese onderzoekers verwijzen naar diarree-onderzoek in kinderdagverblijven (er is daar meer diarree als er meer coli-bacteriën op handen, kranen en wasbakken zitten) om te laten zien dat die flesjes misschien toch wel ziekte kunnen verspreiden. Hoewel je dan misschien eerst uit andermans flesje moet drinken.

De plasticflesjesindustrie (op www.plasticsinfo.org) vindt dat het onderzoek op die Canadese basisschool niks zegt over plastic flesjes, maar alles over hygiëne. Dat valt nog te bezien.

Minder bacteriën in glazen flessen

In mineraalwater in glazen flessen groeien minder bacteriën dan in plastic flessen. Dat schrijven Britse materiaalonderzoekers in de inleiding van hun artikel waarin ze bacteriegroei in nieuwe PET-flesjes met een dop van hoge-dichtheid-polyethyleen (HDPE) onderzoeken.

In die inleiding schrijven ze ook dat mineraalwater kort na het in de fles gieten (bottelen) niet meer dan 100 kve’s per ml mag bevatten. Maar dat na een week in een plastic fles het aantal bacteriën al kan zijn opgelopen naar 10.000 kve/ml.

Dat is nog niet erg. Dat draagt bij aan de karakteristieke smaak van een mineraalwater, zegt het boek Food Packaging and Shelf Life (bij Google Books te vinden).

Die Britse materiaalonderoekers laten zien dat ruwe plasticoppervlakken veel aantrekkelijker zijn voor bacteriën dan glad plastic. Vaak zijn er letters en richels aan de binnenzijde van het HDPE-dopje te zien. In de hoekjes daarvan, laten de Britten op elektronenmicroscopiefoto’s zien, ontstaat vaak een laagje bacteriën. De Britten suggereren ook dat de bacteriën groeien van stoffen uit het plastic.

Samenvattend: er zijn in de westerse wereld geen rampen gebeurd met vieze plastic flesjes. Wie flesjes hergebruikt doet er goed aan ze te wassen. En de plasticindustrie moet zijn best doen gladde flesjes te maken.