stroomstoring

Een onbereikbaar alarmnummer 112 is niet toelaatbaar

Een ongeluk zit in een klein draadje. Een weggeroest draadje bleek de oorzaak van de grote stroomstoring die in de vroege ochtend van 17 januari Amsterdam trof en vervolgens een aanzienlijk deel van de Randstad ontregelde. De reconstructie over hoe het gebeurde en wat er daarna misging, stond het afgelopen weekeinde in deze krant.

Er werd een onthullend beeld geschetst over hoe een ogenschijnlijk klein mankement kan leiden tot een enorme kettingreactie. Het maakte nog eens duidelijk hoe in de steeds verder georganiseerde maatschappij die risico’s zoveel mogelijk probeert uit te sluiten, de onderlinge verwevenheid steeds belangrijker wordt. Maar het maakt diezelfde maatschappij daardoor ook kwetsbaarder.

Wat begin dit jaar in Amsterdam gebeurde en daarna delen van de rest van de Randstad infecteerde was vooral een geval van domme pech gecombineerd met de Wet van Murphy: wat mis kon gaan, ging ook mis. Ongelukken zijn nooit uit te sluiten. Zorgelijk is wel dat de consequenties van incidenten zo groot kunnen zijn. Dat bleek ook vorige maand nog eens toen het containerbedrijf APM in de Rotterdamse haven getroffen werd door een computervirus. De gekoppelde systemen hadden net als bij de stroomstoring in Amsterdam hun verwoestende sneeuwbaleffect.

De voorlopige les van de stroomstoring in Amsterdam is dat bepaalde effecten vermeden hadden kunnen worden waardoor de ontregelende gevolgen minder groot hadden hoeven te zijn. Vraag is wel: tegen welke prijs? Als de kans op uitval zo klein blijkt – het hoogspanningsnet van Nederland kende in 2016 een betrouwbaarheid van 99,9999 procent - is het dan nog ‘lonend’ een extra veiligheidscordon aan te leggen?

Deze afweging doet zich het sterkst gelden bij het bereikbaar houden van het alarmnummer 112. Op het moment dat deze voorziening het hardst nodig is, laat deze zich van zijn meest riskante kant zien. Mobiele telefoonnetwerken draaien op stroom. Bij een stroomstoring worden deze netwerken getroffen. Zendmasten hebben weliswaar noodbatterijen, maar deze hebben maar een beperkte werkingsduur. In Amsterdam viel dan ook net als twee jaar eerder bij een stroomstoring in Diemen, het mobiele netwerk na enige tijd uit. Ambulances konden daardoor niet worden gebeld.

Dit is een ontoelaatbare situatie en bovendien in strijd met de wettelijke verplichting aan telecomaanbieders om ononderbroken toegang tot het alarmnummer 112 te garanderen. Het onder het ministerie van Economische Zaken ressorterende Agentschap Telecom concludeerde een jaar geleden naar aanleiding van de stroomstoring in Diemen al dat het Nederlandse telecomnetwerk bij langdurige stroomstoring kwetsbaarheden vertoont. Bij stroomstoringen moet er rekening mee worden gehouden dat na 30 minuten, maar zeker na twee uur mobiele communicatie niet langer mogelijk is. Volgens het Agentschap was maatschappelijk debat nodig over welk risico aanvaardbaar is.

De risicoloze samenleving bestaat niet. Honderd procent veiligheid kan dan ook niet worden gegeven. Maar er zijn wel voorzienbare risico’s die zoveel mogelijk beperkt moeten worden. Het noodnummer 112 is voor de tweede keer binnen korte tijd aantoonbaar kwetsbaar gebleken. Dit aanpakken vergt meer urgentie van het Agentschap dan de mededeling van een jaar geleden dat de ontwikkelingen worden gevolgd.