Pensioen opbouwen vinden ze te duur

Zzp’ers

Ondanks dat ze nu meer verdienen, hebben veel zzp’ers nog geen pensioenvoorziening en zijn ze niet verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid.

Een zogeheten co-working space in Amsterdam. Amsterdam kent inmiddels enkele tientallen van deze verzamelplekken voor zelfstandigen zonder personeel en start-ups. Vorig jaar telde de hoofdstad ruim 60.500 zzp’ers. Foto Simon Trel

Zelfstandigen zijn dit jaar optimistischer geworden over hun financiële situatie. Ze krijgen meer opdrachten nu de economie weer aantrekt. Maar veruit de meeste zelfstandigen gebruiken dat geld niet om zich bijvoorbeeld te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid, of om met lijfrente te sparen voor hun pensionering.

Dat is het beeld dat naar voren komt uit drie onderzoeken die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) deze dinsdag publiceert.

Bijna de helft van de zelfstandigen zonder personeel (47 procent) noemt de financiële situatie van de eigen onderneming begin dit jaar (zeer) goed. Twee jaar geleden was dat nog 43 procent. Bijna een kwart van de zzp’ers noemt de situatie matig tot slecht.

Zelfstandigen profiteren van de aantrekkende economie, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. „Zzp’ers merken het op- en neergaan van de economie veel sterker dan werknemers.” Vooral zelfstandigen in de bouw zijn positief over hun financiën. Er is dan ook veel geïnvesteerd in woningbouw, zegt Van Mulligen.

Met name jonge zelfstandigen zijn weinig bezig met hun financiële toekomst, blijkt uit een ander CBS-onderzoek, naar alle mensen voor wie hun zzp-praktijk in 2015 de belangrijkste bron van inkomsten was. Het onderzoek is gebaseerd op hun belastingaangiftes over dat jaar.

Van de zzp’ers tot 25 jaar betaalt 0,4 procent premies voor lijfrente. Bij 25- tot 45-jarigen is dat 8 procent. En bij 45- tot 65-jarigen bijna 14 procent. Werknemers in loondienst bouwen automatisch pensioen op. Zzp’ers moeten dat zelf regelen, bijvoorbeeld via lijfrente.

Volgens Van Mulligen is pensioen „voor veel jongeren nog een ver-van-mijn-bedshow”. „Als je dan de 45 bent gepasseerd denk je: ik moet wat regelen. Dat zie je ook in cijfers.”

Wat positiever zijn de cijfers van een CBS-enquête over pensioenen die begin dit jaar werd gehouden onder alle zzp’ers, dus ook die hun zelfstandige praktijk niet als hoofdinkomen hebben, maar dat bijvoorbeeld naast hun werk in loondienst doen.

Van alle zzp’ers heeft ongeveer driekwart iets geregeld voor het pensioen. De meesten doen dat zelf, door te sparen of beleggen (37 procent), of door te investeren in hun huis (33 procent). Ongeveer 27 procent is aangesloten bij een pensioenfonds.

De belangrijkste redenen om geen pensioen op te bouwen zijn dat de zzp’ers dat niet kunnen betalen (ruim de helft), omdat ze het te duur vinden (ruim een kwart), of omdat het pensioen nog ver weg is (20 procent).

Hoge premie

Een op de vijf zzp’ers heeft een arbeidsongeschiktheidsverzekering. In de bouw, waar het risico op een bedrijfsongeval relatief groot is, is de verzekering het populairst: ruim eenderde heeft er een. Maar zelfs in de bouw is het dus een minderheid van de werknemers. Ook hier noemen de zzp’ers vooral de hoogte van de premies als reden om zich niet te verzekeren. Van Mulligen: „Ik kan me ook voorstellen dat de premies in de bouw een stuk hoger liggen, omdat de risico’s hoog zijn.”

De mensen zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering hebben het niet per se slecht geregeld, zegt Frank Alfrink, directeur van belangenorganisatie ZZP Nederland. „We krijgen veel mensen aan de telefoon die vragen of ze zo’n verzekering moeten nemen. Dan zeggen wij: dat ligt eraan hoe groot je probleem is als je inkomen wegvalt. Misschien heb je wel een goed verdienende partner of een grote buffer. Of arbeidsongeschiktheid komt weinig voor in je sector.”

Alfrink bevestigt dat er zzp’ers zijn die niks hebben geregeld, al zouden ze dat beter wel kunnen doen. „Wij horen vaak: ik weet dat ik pensioen moet opbouwen, maar dat ga ik later echt doen. Alleen: hoe langer je wacht, hoe minder kans je hebt om een fatsoenlijke pensioen op te bouwen.”

Alfrink ziet niks in verplichte pensioen- of arbeidsongeschiktheidsregelingen voor zelfstandigen. Het blijft de verantwoordelijkheid van de zzp’er zelf om daarover te beslissen. Hij heeft nog wel een andere wens voor de sociale partners en het volgende kabinet. Het zou goed zijn als mensen die vanuit loondienst zzp’er worden, bij het pensioenfonds van hun oude werkgever kunnen blijven. „Ik hoop dat dat mogelijk wordt in een nieuw pensioenstelsel.”