Nieuwe belastingwedloop door Brexit

Panama Papers

De EU wil belastingontwijking tegengaan, maar de strijd om bedrijven uit het Verenigd Koninkrijk verleidt tot nieuwe belastingtrucs.

Minister Jeroen Dijsselbloem. Foto Geert Vanden Wijngaert / AP

Jeroen Dijsselbloem gaf het dinsdag in het Europees Parlement ruiterlijk toe: Nederland heeft jarenlang onwenselijke belastingontwijking vergemakkelijkt. „Eerlijk gezegd is Nederland te lang onderdeel geweest van het probleem”, zei de minister van Financiën tijdens een hoorzitting over de ‘Panama Papers’.

Dijsselbloems bekentenis zegt veel over hoeveel er is veranderd sinds een reeks grote datalekken zoals ‘Panama Papers’ en ‘Lux Leaks’. Andere landen het brood uit de mond stoten met scherpe belastingconcurrentie en slimme fiscale trucs wordt niet meer kies gevonden. En hoewel belastingbeleid nog steeds een nationaal voorrecht is, wordt Europese coördinatie op dit vlak steeds meer geaccepteerd.

Fiscale voordelen

De vraag is: blijft dat zo? In de aanloop naar het Britse vertrek uit de EU is tussen EU-landen een felle strijd ontbrand om bedrijven en banken die weg willen uit het Verenigd Koninkrijk. Fiscale voordelen kunnen dan net de doorslag geven. „Je ziet door Brexit toch weer een belastingwedloop ontstaan”, zegt Europarlementariër Paul Tang (PvdA). „Dat zou echt een terugslag zijn.”

De Franse premier Edouard Philippe lichtte dinsdag in de Financial Times een reeks maatregelen toe, zoals het ontzien van de hoogste inkomens om investeerders en banken aan te trekken. Of het verlagen van belastingen op dividenden en omzet. „Elke bankier, elke trader die zich installeert in Parijs, draagt bij aan het creëren van andere banen”, zei Philippe hier vorige week al over.

De Fransen hebben haast: van de vijftig Britse bedrijven die herhuisvesting hebben aangekondigd, koos welgeteld één Parijs, aldus een recent KPMG-rapport. De meeste bedrijven kozen Luxemburg (21), Ierland (14), Duitsland (8) en Nederland (4). Bovendien valt of staat de geloofwaardigheid van de nieuwe Franse president Emmanuel Macron met zijn vermogen om Frankrijk economisch weer aantrekkelijk te maken. Banken bestempelen als „de vijand”, zoals voorganger Hollande, zal hij niet snel doen.

Lees ook: ‘Na Panama Papers voeren banken strenger trustbeleid’, over banken die sinds de publicatie van de Panama Papers een veel strenger beleid voeren tegenover trustkantoren.

Stunten met tarieven

Tang maakt zich zorgen. Hij is blij met de impuls die Macron de EU heeft gegeven. „Maar als dit zijn Europa is, houd ik mijn hart vast.” Intussen broedt ook president Trump op belastingverlagingen en dreigen de Britten keihard te gaan stunten met tarieven, als de deal die ze met de EU sluiten over de aanstaande scheiding tegenvalt. Kan de EU de rug dan recht houden? Volgens Tang vragen al deze ontwikkelingen meer dan ooit om „een Europees antwoord”. Deels is dat er al: zo wisselen lidstaten sinds 1 juli informatie uit over ‘tax rulings’ met bedrijven, zodat ze elkaar beter de maat kunnen nemen. Maar veel wetgeving zit nog - soms al heel lang - in de pijplijn, zoals een richtlijn om bedrijven te dwingen per land te rapporteren wat ze daar écht aan omzet en personeel hebben.

Eerder dit jaar werden EU-lidstaten het eens over het sluiten van belangrijke sluiproutes, zoals de Nederlandse ‘CV-BV-structuur’, waarmee Amerikaanse bedrijven winsten lange tijd onbelast in Nederland konden oppotten. „Die is in 2020 dood”, zei Dijsselbloem hierover dinsdag.

Tijdens de hoorzitting werd ook bekend dat de Nederlandse belastingdienst in de Panama Papers 683 links naar Nederland vond. Die onderneemt nu stappen tegen de betrokken personen. Volgens Dijsselbloem is het goed dat EU-landen op belastinggebied meer samenwerken, maar hij waarschuwde ook voor te veel optimisme. „Er zullen altijd nieuwe manieren gevonden worden om belasting te ontduiken.”