Autofabrikanten hebben opvallend veel trucjes

Emissiefraude

Weer blijken er auto’s op de weg viezer dan op de rollenbank, dit keer van Fiat. Als je het fabrikanten vraagt, ligt dat ligt aan de wind, aan koud weer, aan de rijstijl, aan hard rijden, aan kort rijden door de stad of aan het gewicht.

Foto Szilard Kosztisak/EPA

Fiat Chrysler mocht het zelf komen uitleggen bij de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW). Hoe kan het dat de Suzuki Vitara – waar Fiat de motor voor levert – na een tijdje rijden plotsklaps veel viezer wordt? Na zo’n 22 minuten om precies te zijn, terwijl de officiële uitstoottest 20 minuten duurt. Verdacht, toch?

Fiat „kon geen verklaring geven” staat in het nieuwe rapport dat de RDW maandag uitbracht. De fabrikant benadrukte bij de toezichthouder dat er echt geen „tijdgerelateerde schakelaar” in de auto zat. Maar waarom Fiat toch de noodzaak zag gauw een software-update te maken, blijft een raadsel. En wanneer een auto zo’n update heeft gehad, is dat tijdseffect opeens op mysterieuze wijze verdwenen.

In de Suzuki Vitara zit mogelijk frauduleuze emissiesoftware, concludeerde de RDW. En in de Jeep Grand Cherokee, ook van Fiat, misschien ook. Beide voertuigtypen stoten op de rollenbank veel minder schadelijke stikstofoxiden uit dan op de weg. De systemen die het uitlaatgas schoonmaken zijn op de weg deels of helemaal uitgeschakeld. Dat scheelt vermogen en brandstof en het bijvullen van dure vloeistoffen.

Dat mag op zich, mits de fabrikant kan aantonen dat het noodzakelijk is voor de bescherming van de motor. Maar hoezo is de Vitara maar een klein poosje schoon en stoot hij daarna ruim zes keer de toegestane norm aan stikstofoxiden uit? En waarom overschrijdt de Jeep negen keer de norm bij een warme start, terwijl-ie bij een koude start net schoon genoeg is? Dat is, natuurkundig gezien, best gek. De fabrikant had er geen goede verklaringen voor en daarom meldde de RDW de bevindingen bij het Openbaar Ministerie. Dat moet nu bepalen of Fiat strafbare feiten heeft begaan.

Het RDW-rapport is een vervolg op eerder onderzoek. In 2015 brak het Volkswagenschandaal uit, dat leidde tot miljardencompensaties in de VS en grootschalige terugroepacties. Om te controleren of Volkswagen de enige fraudeur was, tuigde de RDW een uitgebreid testprogramma op voor dieselauto’s waarvoor de dienst ooit zelf de typegoedkeuring heeft afgegeven. Na de eerste ronde vorig jaar zijn nogmaals zestien auto’s getest die „afwijkend emissiegedrag” vertoonden. Van veertien auto’s konden de fabrikanten voldoende uitleggen waarom het terugschakelen van de schoonmaaksystemen nodig was. Van twee dus niet. De RDW gaat deze modellen nog verder onderzoeken.

Uitleg geven

In het rapport valt vooral op met hoeveel trucjes autofabrikanten legaal kunnen wegkomen. Zij hoefden tot nu toe geen uitleg te geven over hoe een auto is afgesteld en waarom. Is een auto in het laboratorium tijdens de test schoon genoeg, dan stelt niemand meer vragen.

Van de RDW moesten ze wel uitleg geven. De fabrikanten wezen allerlei oorzaken aan. Het lag aan de wind, aan koud weer, aan de rijstijl, aan hard rijden, aan kort rijden door de stad, aan het gewicht van de auto. Omstandigheden die bijzonder vaak voorkomen in het normale leven van een chauffeur. Maar als het de motor beschermt is dat allemaal valide, bepaalt een door critici gehate clausule in de Europese wet.

Alleen Fiat komt er niet mee weg. Van de RDW mag Fiat de Jeep Grand Cherokee en de Suzuki Vitara niet laten doorrijden, ze moeten een update krijgen. Voor Suzuki is Fiat daar al mee begonnen, voor de Jeep nog niet. In Nederland gaat het naar schatting om enkele honderden Vitara’s en ongeveer 42.000 auto’s in heel Europa. Om hoeveel Nederlandse Jeep Grand Cherokee’s het gaat, is nog niet bekend, maar in totaal zouden er in Europa zo’n 27.000 rondrijden.

Heeft de maatregel effect? Zo’n update is niet verplicht in Nederland. En de auto’s hoeven van de RDW ook niet van de weg te worden gehaald.