‘Ik vroeg die soldaten, wat doen jullie?’

Herdenking Turkse couppoging

Turkse Nederlanders stonden stil bij de mislukte couppoging in Turkije. Met liederen en gedichten, maar zonder vicepremier Türkes.

Er werd gespannen naar de bijeenkomst uitgekeken, maar de herdenking in Apeldoorn van de mislukte Turkse couppoging verloopt rustig. Foto Remko de Waal / ANP

Turkse vlaggen zwaaien door de zaal als het hoofd van president Erdogan wordt getoond op het grote beeldscherm. In het Apeldoornse theater Orpheus herdenken zo’n driehonderd Turkse Nederlanders dinsdagavond de mislukte staatsgreep van een jaar geleden.

Naar de bijeenkomst werd gespannen uitgekeken. De Turkse vicepremier Tugrul Türkes zou er spreken, maar werd vorige week door Nederland geweigerd vanwege de slechte betrekkingen met Turkije. In maart leidde het weigeren van een Turkse minister nog tot ernstige rellen in Rotterdam. Maar de herdenking in Apeldoorn verloopt rustig. Er zijn islamitische liederen, gedichten, muziek en vooral veel toespraken met applaus.

Met blote handen vechten

Voor de zaal staan grote fotoborden opgesteld met daarop Turken die in verzet komen tegen de coupplegers. „Kijk dan! Met blote handen vechten zij tegen tanks en wapens. Voor díe mensen zijn wij hier”, zegt vijftiger Mehmet die in zijn blauwe overhemd op de bijeenkomst is afgekomen.

De fotoborden waren deze middag in bussen uit Duitsland aangekomen van de vorige herdenking en gaan na de bijeenkomst meteen door naar Brussel, waar morgen óók weer een herdenking is. De UETD, de lobbyorganisatie van de Turkse AK-Partij van Erdogan, organiseert deze week door heel Europa herdenkingen voor de Turkse diaspora.

„Opdat wij nooit zullen vergeten wat er is gebeurd”, zegt Hüseyin Eren Yildizer van het Turkse ministerie van Jeugd en Sport. Hij staat aan een koffietafel met de Turkse Rukiye Dag (37). Zij verloor tijdens de couppoging haar man en vertelt haar getuigenis tijdens deze Europese bijeenkomsten. „Dit is zijn telefoon.” Ze laat de schermafbeelding zien waar haar man lachend op staat met hun dochter. Ze stonden vorig jaar samen vlakbij de woning van Erdogan, toen het leger de woning onder controle nam. „Ik vroeg aan die soldaten: wat doen jullie hier? Ga terug naar jullie basis, Allahu Akbar!” Kort erna vloog een helikopter over die het vuur opende op de demonstranten. Dag zocht haar man. „Ik zag iemand liggen zonder hoofd. Daarna herkende ik zijn sokken, zijn schoenen, zijn ondergoed. Toen besefte ik: dit is míjn man.” Ze wil haar verhaal vertellen „zodat mensen weten wat er écht is gebeurd. Mijn man is een van de 250 dodelijke slachtoffers. Ik hoop dat mensen ervan leren, zodat dit nooit meer zal gebeuren.”

Dit verhaal is ingekort. Vier alinea’s zijn verwijderd omdat de daarin geciteerde personen niet hun eigen namen hadden opgegeven.