Opinie

Hoog of laag, gun je stem vooral de ruimte, vrouwen!

Diepte en warmte van een stem zijn veel belangrijker dan toonhoogte, schrijft .

Anders dan oud-dj Lex Harding beweerde, zijn vrouwenstemmen op de radio niet irritant. Dat blijkt uit een factcheck van NRC. Toch blijft het misverstand rondzingen in Hilversum. Popmuziek is een jongensaangelegenheid, en dat is altijd zo geweest. De mannenstem is de norm, de vrouwenstem is de afwijking. Met een vergrootglas wordt elke vrouw op de norm beoordeeld (door mannen én vrouwen) en dan kan het schelden beginnen.

Lees hier onze factcheck: ‘Vrouwen stemmen zijn irritant’.

Ik vraag al zeker tien jaar aan mijn stemtrainingsgroepen wat ze mooi vinden in een stem: hard of zacht, snel of langzaam en hoog of laag?

Er is een lichte trend om zacht en langzaam mooi te vinden, maar er is een absolute voorkeur voor laag.

Vrouwen weten dus heel goed wat ze willen: niet hoog! Dat is lastig als je denkt dat je hoger klinkt dan je mannelijke gespreksgenoten. Het heeft ertoe geleid dat veel vrouwen inmiddels even laag of lager spreken dan mannen.

Als we mannen imiteren, komen we uit op een wat scherp, laag, monotoon stemgeluid. Je klinkt weliswaar als expert, maar ook gemelijk of gedeprimeerd. Denk aan de Eva Jinek van een paar jaar terug.

Katja Schuurman bij RTL Late Night over de opening van haar eerste, eigen duurzame winkel op 14 oktober 2015

Imiteren we jongens (bijvoorbeeld diskjockeys), dan komen we uit op een wat heser en nadrukkelijker stemgeluid. Dat is soms laag (zoals bij Annechien Steenhoven en Katja Schuurman), maar het kan ook makkelijk in de hoogte blijven steken; denk aan: de corpsmeisjes-stem. Dan klinkt de stem opgefokt, ongemakkelijk en, vooruit, ook soms irritant. Beide stemmen zijn niet sterk.

Er is een nog veel bepalender aspect aan stemmen dan hoogte en laagte. Namelijk diepte. Hoor je een warme, diepe stem, of een oppervlakkige, geknepen stem. Het verschil tussen een gitaar met of zonder versterker. In de stemtechniek is het lichaam (borst, buik, en hoofd) de versterker. Dit geeft diepte, draagkracht en warmte aan de stem, of hij nou hoog of laag is.

De laatste speech van Margaret Thatcher in het Britse Lagerhuis op 22 november 1990

De stem van de Britse oud-premier Margaret Thatcher wordt vaak aangehaald als voorbeeld van een zeer lage stem. Toch sprak ze hoger dan de gemiddelde Nederlandse vrouw. Ze gebruikte hoge hoogte- en lage laagte-pieken, maar vooral een enorme diepte.

Thatcher gunde zichzelf de ruimte, ook in tempo trouwens, en dat maakte haar stem zo sterk, luid en machtig. Ze klonk als een grote sopraan tussen heel veel middelmatige baritons, en komt er moeiteloos en relaxed bovenuit.

Nu is Thatcher tegelijkertijd een lastig rolmodel door haar omstreden politiek en harde stijl (het blijft tobben dames), maar ze is een goed voorbeeld van een luide, diepe vrouwelijke klank.

Ik zou dus willen pleiten voor de ‘vrije vrouwenstem’. Zeker met laagte, maar ook met hoogte. Hoogte geeft de stem vitaliteit en kleur, laagte geeft inhoud en betrouwbaarheid. En vooral heeft deze stem diepte. Je geeft je stemklank de ruimte door niet je stem af te knijpen (zoals in de kale laagte) en niet je stem ‘eruit te blazen’ (zoals in de opgewonden hoogte), maar door je lichaam, je klankkast ruim te houden, zodat er veel echo en dus veel diepte ontstaat. Met gemak.

Laten we toch ophouden met die zelfhaat en genieten van hoe lekker en ruim onze stemmen in de hoogte kunnen klinken! Laten we ons niet beperken. Hoog, als we daar zin in hebben. En ook laag. Het gaat niet om perfectie maar om vrijheid.

Marike Stellinga bij Pauw over haar mooiste moment van 2016 op 21 december 2016

Wat mij betreft zijn voorbeelden van vrouwenstemmen met hoogte Kathelijne Buitenweg, Marike Stellinga, Annemarie Jorritsma, Goedele Liekens. Vrouwen met expertise, macht, en plezier in wat ze te vertellen hebben.