Column

Fiscaal genieten? Kom naar Nederland

Wat gênant. Eerst dat bedelen van ambtenaren en ministers of een Israëlische multinational zijn Europese hoofdkantoor in Nederland wil vestigen. En dat terwijl Nederland zo hoog staat op de lijstjes die de internationale concurrentiekracht van landen in kaart brengen. Eigen kracht eerst, zou je zeggen.

Maar kennelijk is dat niet genoeg. Na het gebedel komen de fiscale cadeautjes. Want Zwitserland is ook in de race als vestigingsplaats voor chemiebedrijf ICL, zoals de firma heet.

Dan blijkt: Sinterklaas bestaat en hij heeft ook een vestigingspiet, de Netherlands Foreign Investment Agency, het NFIA. Dat is een agentschap van het ministerie van Economische Zaken dat buitenlandse investeerders en (Europese) hoofdkantoren van multinationals naar Nederland moet halen. Tot wel 80 procent korting op je reguliere belastingaanslag kun je krijgen, bleek uit een e-mail tussen honderden pagina’s documenten die NRC op basis van de Wet openbaarheid van bestuur overhandigd kreeg.

Onze reputatie als een vestigingsplaats waar je zaken kunt doen met de fiscus, is alom bekend. Die fiscale voordelen zijn binnen Europa de logische instrumenten in de concurrentiestrijd tussen kleine en grote landen. De grote, zoals Duitsland en Frankrijk, hebben een natuurlijk overwicht. Een grotere thuismarkt, dus een groter aanbod van werknemers en hogeropgeleiden, en een markt met meer consumenten. Kleine landen (België, Luxemburg, Zwitserland, Ierland, Nederland) verweren zich traditioneel met een liberaal belastingregime. Of het bankgeheim. Of beide.

Nederland maakte zijn reputatie waar. ICL vestigde hier zijn Europees hoofdkantoor (300 medewerkers). Toen het fiscaal smeren en fêteren openbaar werd, waren de rapen gaar. De Tweede Kamer reageerde met een motie dat het NFIA niet langer een deel van de fiscale advieskosten mocht vergoeden van bedrijven die hier een vestiging overwegen.

In het buitenland mag best verteld worden dat je hier kunt onderhandelen met de fiscus om zekerheid te krijgen over je toekomstige belastingen, maar de Tweede Kamer en de regering willen dat niet horen. Zoals de Kamer eerder per motie uitsprak dat Nederland geen belastingparadijs mag heten.

Fiscale cadeautjes zijn gelegitimeerd smeergeld, maar praat er niet over in Den Haag

Een vergelijkbaar moeizame omgang met de fiscale praktijk zie je in de relatie tussen de NS en het ministerie van Financiën als enig aandeelhouder van de Spoorwegen. De concurrentiewaakhond ACM gaf de NS twee weken geleden een recordboete van 40,5 miljoen euro wegens marktmisbruik bij een aanbesteding in Limburg in 2014. In het besluit daarover bespreekt de ACM ook de rol van een financieringsmaatschappij van de NS in Ierland bij de aanbesteding. De NS gebruikt deze Ierse maatschappij om zijn Nederlandse belastingen te drukken. Zonder deze Ierse dochter was het bod van de NS op de aanbesteding onhaalbaar.

Op het moment dat de NS de aanbesteding bijna klaar had, liet het ministerie van Financiën telefonisch weten dat de Ierse financieringsdochter moet worden opgedoekt. Consternatie bij de NS. Wat te doen?

Druk overleg en mailverkeer volgt. Aan het eind van de rit wijzigt de NS het bod in Limburg niet, maakt het ministerie geen bezwaar tegen de Ierse fiscale route en wordt de telefonische opdracht om de Ierse dochter te ontmantelen ook niet schriftelijk bevestigd. Pas ná de Limburgse aanbesteding komen er nieuwe afspraken over de Ierse belastingroute.

Het is met de aanbesteding in Limburg net als met het werven van het kantoor van ICL. Fiscale cadeautjes zijn gelegitimeerd smeergeld, maar praat er niet over in Den Haag.

Menno Tamminga schrijft op deze plaats elke dinsdag over ondernemingsbeleid en economie