Academie wetenschappers vindt Nederlands toch nuttig

Hoger onderwijs Een Engelstalige opleiding zou beter aansluiten op de globaliserende arbeidsmarkt, denken hoger onderwijsinstellingen. „Maar als je bij een overheid gaat werken, moet je een goed beleidsstuk in het Nederlands kunnen schrijven.”

Collegezaal van de Universiteit Tilburg. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Er moet weer meer aandacht komen voor het gebruik van het Nederlands in het hoger onderwijs. Dat bepleit de Koninklijke Nederlandse Akademie voor Wetenschappen (KNAW) in een dinsdag gepubliceerde studie. Minister Bussemaker (Onderwijs) had het hoogste genootschap van wetenschappers gevraagd zich te buigen over de doorgaande verengelsing van het hoger onderwijs.

Volgens de KNAW zouden Engelstalige opleidingen aan hogescholen of universiteiten steevast ook aandacht moeten geven aan de Nederlandse taal, als een goede beheersing daarvan noodzakelijk is op de arbeidsmarkt. En áls er onderwijs wordt gegeven in het Engels, moeten docenten ook over didactische vaardigheden in die taal beschikken.

Steeds meer opleidingen in het Nederlandse hoger onderwijs schakelen over op het Engels als voertaal, maar de argumenten voor die keuze kloppen niet altijd, schrijft de onderzoekscommissie in de (tweetalige) studie Nederlands en/of Engels?

Zo wordt gedacht dat een Engelstalige opleiding beter aansluit op de globaliserende arbeidsmarkt. „Maar als je bij een overheid gaat werken, moet je een goed beleidsstuk in het Nederlands kunnen schrijven”, zegt commissievoorzitter Janneke Gerards. „Er wordt te makkelijk verondersteld dat studenten dat van zichzelf al kunnen.” Opleidingen zouden ook moeten kijken naar tussenvormen, vindt de KNAW: bijvoorbeeld een Nederlandstalige opleiding met een aantal vakken in het Engels.

Internationaal lesgeven

Ook de veronderstelling dat de kwaliteit van het onderwijs toeneemt door Engelse les, vanwege een meer diverse samenstelling van studenten en docenten, klopt niet altijd. Internationalisering kán zorgen voor beter onderwijs, maar dan moeten docenten wel over de bijbehorende didactische en culturele vaardigheden beschikken. „Internationale studenten hebben bijvoorbeeld andere voorbeelden nodig, die passen bij hun belevingswereld”, zegt Gerards. Nu wordt van studenten en docenten vaak alleen een bepaald minimumtaalniveau geëist.

Over de toenemende Engelstaligheid in het hoger onderwijs wordt al jarenlang gediscussieerd. Volgens voorstanders zorgt verengelsing voor een betere concurrentiepositie van Nederlandse hogescholen en universiteiten, terwijl tegenstanders vrezen voor slechtere onderwijskwaliteit van en de teloorgang van de Nederlandse taal. Actiegroep Beter Onderwijs Nederland maakte onlangs bekend een rechtszaak aan te spannen tegen de staat vanwege de verengelsing van het hoger onderwijs.

Nadelen voor studenten met migratieachtergrond

Studenten met een migratieachtergrond of uit lage sociaaleconomische milieus lijken nadelen te ondervinden van lessen in het Engels, schrijft de KNAW, maar naar de oorzaken is meer onderzoek nodig. Ook is onduidelijk wat verengelsing van het hoger onderwijs betekent voor de doorstroming van mbo naar hbo en van hbo naar wo.

De onderzoekscommissie ziet ook risico’s van Engelstalig onderwijs voor de aansluiting van de wetenschap op de Nederlandse samenleving. „Wetenschappelijke artikelen worden vaker in het Engels geschreven”, zegt Gerards. „Dat maakt het moeilijker resultaten te vertalen voor een Nederlands publiek.”