‘Warme Noordpool geeft kou en oogstverlies in VS’

Klimaatverandering

Door de opwarming van het Arctisch gebied ligt er nu vaak een hogedrukgebied boven Alaska. De VS is daardoor kouder en droger.

Maisveld in de lente. Foto iStock

De relatief snelle opwarming van het Noordpoolgebied heeft in de Verenigde Staten geleid tot afnemende oogsten van tarwe, maïs en soja. Tot die conclusie komt een internationale groep onderzoekers maandag in het tijdschrift Nature Geoscience.

De groep bracht voor de periode 1979-2015 de ontwikkeling van luchtdrukgebieden boven Alaska, Canada en de VS in kaart, in de maanden maart tot mei. Veranderingen daarin kunnen invloed hebben op wind- en weerpatronen.

De onderzoekers, afkomstig uit Zuid-Korea, China en de VS, concluderen dat boven Alaska een sterker hogedrukgebied is komen te liggen, met koudere temperaturen aan het aardoppervlak.

Rond zo’n systeem draait op het noordelijk halfrond de wind met de klok mee. De koude lucht stroomt eerst via het noordwesten van Canada naar de westkust van de VS, maakt daar een bocht en trekt via het midden van de VS in noordoostelijke richting. De oppervlaktetemperatuur daalde sinds 1979 met 0,3 tot 1,5 °C, in grote delen van Noord-Amerika.

Dalende oogstopbrengsten

Een andere trend is dat de neerslag met name in het oosten en zuidoosten van de VS is afgenomen. Dit leidt weer tot lagere oogsten, onder andere in de staten ten zuiden en zuidoosten van de Grote Meren en in Texas. Met name tijdens verhoudingsgewijs warme jaren in het Noordpoolgebied daalden de oogstopbrengsten, met gemiddeld enkele procenten.

Maar Richard Bintanja, hoogleraar klimaat en milieuveranderingen aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft zijn twijfels over de studie – waar hij niet bij betrokken was. Volgens hem is niet onomstotelijk aangetoond dat opwarming van het Arctische gebied de oorzaak is van het hogedrukgebied boven Alaska – en daarmee dus van de koudere temperaturen in de VS en dalende oogsten.

„In de inleiding schrijven de onderzoekers dat wel, maar in het artikel zijn ze er veel voorzichtiger over”, zegt Bintanja, die ook verbonden is aan het KNMI. Dan schrijven ze alleen dat veranderingen in de luchtdruk boven Alaska een direct gevolg „zouden kunnen zijn” van Arctische opwarming.

Bintanja doet ook onderzoek naar mogelijke relaties tussen opwarming van het Arctisch gebied, de afsmelting van zee-ijs daar, en het Euraziatische klimaat op lagere breedtegraden (tussen de 30 en 60 graden noorderbreedte). „Vooralsnog is die link nogal ruizig. Hij hangt af van locatie, seizoen, jaar en achtergrondklimaat.”