Van terrorisme tot de positie van vrouwen: dit zijn de afspraken van de G19 +1

conclusies

Tijdens de G20 spraken wereldleiders over tal van onderwerpen. Hier zijn de belangrijkste afspraken op een rij.

Protectionisme

Een vrije wereldhandel behoort tot de raison d’être van de G20. Met een Amerikaanse president die protectionisme propageert kwam dit uitgangspunt in gevaar. In Hamburg vond men een compromis. De leiders spreken zich uitdrukkelijk uit tégen het afschermen van de eigen markt, maar stellen ook dat het legitiem kan zijn om je te verdedigen tegen unfaire handel.

Staal

Op de achtergrond speelde een conflict over staal. Trump vindt dat China, Japan en Europa staal dumpen op de Amerikaanse markt en heeft een paar keer gedreigd met strafmaatregelen, zoals invoerheffingen. De Europeanen, zo liet de EU vrijdagochtend naar de Financial Times lekken, bereiden een lijst voor met Amerikaanse producten die in dat geval als vergelding worden belast met hogere invoerheffingen in de EU. Op de lijst staat onder andere bourbon. Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker zei op de eerste ochtend van de G20 dat de EU binnen een paar dagen op een Amerikaanse strafmaatregel zou kunnen reageren. Merkel zei te hopen dat de kwestie langs multilaterale weg opgelost kan worden.

Klimaat

Nadat Trump het klimaatakkoord van Parijs had opgezegd, was unanimiteit in Hamburg vrijwel uitgesloten. In de slotverklaring zeggen 19 landen dat ze zich houden aan ‘Parijs’ en dat ze er „kennis van nemen” dat de VS niet meer meedoen. Ruzie was er dagenlang over de Amerikaanse wens om een passage op te nemen waarin de VS aankondigen andere landen te kunnen ondersteunen bij het schonere gebruik van fossiele brandstoffen. Dat lag moeilijk, omdat die fossiele brandstoffen juist afgeschaft moeten worden. De VS blijven overigens wel lagere emissies nastreven. Na afloop van de top zei de Turkse president Erdogan dat ook Turkije niet wil ratificeren.

De G20 in Hamburg zal niet de geschiedenis ingaan als een historisch keerpunt. Lees daarover: G20 zoekt nieuw evenwicht – en zet kleine stapjes vooruit

Terrorisme

Al snel was er overeenstemming over de noodzaak terrorismebestrijding energieker ter hand te nemen. Ook kwam men een aantal maatregelen overeen. Zo willen de landen bijvoorbeeld dat internetproviders terroristische propaganda sneller verwijderen, de financiering van terreur aanpakken en de onderlinge uitwisseling van informatie verbeteren. Ook zoeken de landen naar wegen om iets te doen tegen versleutelde berichten die terroristen elkaar via berichtendiensten sturen.

Migratie

Tot teleurstelling van de Europeanen werd men het niet eens over het idee om mensensmokkelaars aan te pakken met VN-sancties. China en Rusland stelden dat dit onderwerp niet op de G20 hoort. Het idee, afkomstig van de EU, is om de bankrekeningen van smokkelbendes te bevriezen en hen het reizen onmogelijk te maken. In de slotverklaring staat nu slechts dat actie wordt ondernomen tegen mensensmokkelaars.

Afrika

Voor het eerst heeft de G20 een omvangrijk project opgezet met en voor Afrika. Merkel onderstreepte dat Afrika nu zover is dat landen zelf aangeven waar ze heen willen en welke hulp ze daarbij kunnen gebruiken. Het Compact with Africa (CWA) moet een aanvulling zijn op bestaande samenwerkings- en hulpprogramma’s. Het CWA beoogt private investeringen in infrastructuurprojecten aan te zwengelen. Zeven Afrikaanse landen, waaronder Senegal, Marokko, Ehtiopië en Rwanda, nemen al deel aan het project. Deelnemende landen hebben volledig autonomie over het programma. Of het programma een succes wordt moet nog blijken, maar gastland Duitsland is er wel in geslaagd Afrika iets beter te verbinden met de rest van de wereld.

Lees ook: Tijdens de G20 vond de eerste ontmoeting plaats tussen Trump en de Russische president Poetin: Het gesprek waar de hele wereld naar uitkeek

Vrouwen

Gastvrouw Merkel dwong ook aandacht af voor de ongelijke positie van vrouwen – en één blik op de diverse ‘familiefoto’s’ van regeringsleiders onderstreept hoe noodzakelijk dat nog is.

Zaterdagochtend was er een kort gastoptreden van Ivanka Trump, die in Hamburg geld probeerde in te zamelen voor een Wereldbank-fonds dat vrouwelijke ondernemers in ontwikkelingslanden moet ondersteunen. Ivanka nam tijdelijk plaats op de stoel van haar vader om haar project toe te lichten – volgens insiders was het nooit eerder gebeurd dat een familielid inviel voor een president.

In het fonds zit nu 325 miljoen dollar, waarvan 100 miljoen is toegezegd door Saoedi-Arabië, dat de Trumps eerder dit jaar bezochten en 50 miljoen door vader Trump. Ivanka heeft nog wat werk voor de boeg: ze heeft pas éénderde van beoogde bedrag.

Noord-Korea

Nadat Pyongyang vlak voor de G20 een intercontinentale raket had afgeschoten, was het atoomprogramma van Noord-Korea onderwerp van veel bilaterale bijeenkomsten. De Chinese president Xi Jinping en de Japanse premier Shinzo Abe spraken af de diplomatieke druk op het regime te vergroten. De presidenten Poetin en Trump waren het er in hun gesprek over eens dat Noord-Korea geen atoommacht kan zijn, maar over de aanpak werden de twee het niet eens.

De eerste G20-top met Donald Trump is geëindigd zonder grote ongelukken en de vrijhandel is gered - nou ja, voorlopig

Oekraïne

De situatie in Oekraïne werd zowel door Trump en Poetin als door Merkel, Macron en Poetin besproken, maar zonder resultaat. Wel benoemde Trump een speciale gezant voor Oekraïne, oud-NAVO-ambassadeur Kurt Volker.

Syrië

Een klein succesje was er wel voor Syrië. Trump en Poetin kwamen een staakt-het-vuren overeen voor het zuidwesten van het al vijf jaar door oorlog geteisterde land. Het akkoord werd zondag van kracht. Er is al een paar keer geprobeerd de situatie in Syrië te verbeteren met een staakt-het-vuren. De overeenstemming was belangrijk als politiek signaal; zo leverde de eerste ontmoeting tussen Trump en Poetin in elk geval een tastbaar resultaat op. Het akkoord was door diplomaten in Jordanië voorbereid.