‘Britten maken van burger uit EU tweederangsburgers’

Brexit-onderhandelingen

Een groep Europarlementariërs eist dat de Britten met een beter voorstel komen over de positie van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk.

Een demonstratie begin dit jaar in Londen om EU-burgers in het VK een hart onder de riem te steken. Foto Justin Tallis/AFP

De Britten kunnen een nette scheiding van de Europese Unie vergeten als ze niet met betere voorstellen komen over de toekomstige positie van EU-burgers in het Verenigd Koninkrijk. Dit schrijft een groep prominente Europarlementariërs deze maandag in een open brief aan de Britse regering.

Wat de Britse premier Theresa May drie weken geleden op tafel legde, is volgens hen een „natte dweil” (damp squib). Het voorstel „werpt een schaduw van vaagheid en onzekerheid over het leven van miljoenen Europeanen”. Het Europees Parlement moet het akkoord goedkeuren, maar kan het ook „verwerpen”.

De brief, die onder meer bij de NOS en The Guardian verscheen, is tot stand gekomen onder leiding van de Belgische oud-premier Guy Verhofstadt, die de Brexit-onderhandelingen namens het Europees Parlement volgt. Alle voorzitters van de belangrijkste politieke families schreven mee, behalve die van de Tory-fractie ECR (Europese Conservatieven en Hervormers), nu nog de op twee na grootste groep binnen het Europarlement.

Verhofstadt zegt dat May’s voorstellen verre van gul zijn, helemaal vergeleken met die van oud-eurocommissaris Michel Barnier, die namens de EU onderhandelt. „In het EU-voorstel behouden Britten en Europeanen dezelfde rechten en hetzelfde beschermingsniveau als ze nu genieten.” Die rechten bieden „levenslange bescherming, volledige wederkerigheid en een gelijke behandeling”.

Volgens de Belg is dat „eerlijk” en „duidelijk” ten aanzien van burgers die hun hele leven hebben opgebouwd op basis van ‘spelregels’ die opeens worden gewijzigd.

In May’s plannen krijgen EU-burgers echter „vanaf de eerste dag” na de Brexit minder rechten. Om een ‘vaste status’ te krijgen moeten alle gezinsleden, inclusief kinderen, straks een afzonderlijke aanvraag indienen. Wie op de Brexit-datum korter dan vijf jaar in het VK is, moet apart toestemming vragen om te mogen blijven. Zelfs de status van na de Brexit geboren baby’s zou onduidelijk zijn.

De briefschrijvers nodigen May uit snel met betere plannen te komen, aangezien er volgens EU-regels vóór 30 maart 2019 een deal moet liggen om een harde, ongecontroleerde Brexit te voorkomen. Theoretisch is verlenging mogelijk, maar het Europarlement is tegen, omdat de Britten dan nog zouden mee moeten doen aan de Europese verkiezingen dat jaar.

Allergisch voor bureaucratie

Volgens Verhofstadt dreigt May met haar plannen tweederangsburgers te creëren. Dat is volgens hem alleen al onverstandig omdat het de voor bureaucratie allergische Britten zal veranderen in „de nieuwe kampioen administratieve rompslomp”. Bovendien zou het strijdig zijn met beloftes die tijdens de Brexit-campagne zijn gedaan. Brexiteers zeiden toen dat er gerust voor een vertrek uit de EU kon worden gestemd, omdat er niets zou veranderen voor EU-burgers in het VK en dus ook niet voor Britten in de EU.

Wat Verhofstadt ook steekt, is dat veel vragen onbeantwoord blijven. Moeten Europese studenten straks meer betalen? Worden diploma’s van dokters uit de EU straks nog erkend? Als hier al antwoorden op komen, dan is het de vraag wat die waard zijn in een land waar politici „momenteel niet in staat zijn voldoende garanties te bieden voor komende jaren, laat staan levenslange garanties”. Mede daarom is het volgens de Belg van essentieel belang dat de rechten van EU-burgers straks afdwingbaar zijn via het Europese Hof van Justitie – iets wat de Britten niet willen.