IS verliest belangrijkste bolwerk in Irak in bloedige eindstrijd

Val van Mosul

Nu lijkt IS dan echt verdreven uit Mosul. Maar daarmee is de terreurgroep nog niet helemaal weg uit Irak. De strijd die al duizenden mensenlevens heeft gekost, is nog niet voorbij.

Leden van de Iraakse commandotroepen vieren dat ze de oever van de Tigris hebben bereikt in Mosul. Foto Felipe Dana/AP

In het nauw gedreven door het Iraakse leger, wierpen tientallen IS-strijders zich dit weekend in de rivier de Tigris om al zwemmend uit Mosul te ontsnappen. Velen haalden het niet. Een Iraakse generaal vertelde op de staatstelevisie hoe zijn troepen zo’n dertig militanten in het water hebben doodgeschoten.

Na acht maanden verwoede strijd heeft het Iraakse leger Mosul nu zo goed als helemaal veroverd op Islamitische Staat. De Iraakse premier Abadi arriveerde zondag in Mosul om de overwinning uit te roepen. Commandotroepen hesen de Iraakse vlag aan de oever van de Tigris.

De val van het IS-bolwerk is weliswaar al vaker aangekondigd, maar op zondag zeiden Iraakse bevelhebbers dat ze vochten om de laatste ‘tientallen meters’ van de oude stad. De laatste IS-strijders waren de voorbije weken samengedreven op een steeds kleiner stukje van de oude stad, tegen de Tigris aan. De eindstrijd verloopt zonder ooggetuigen, wat doet vrezen voor excessen: journalisten worden al twee dagen niet tot West-Mosul toegelaten.

Op de vlucht geëxecuteerd

Met Mosul verliest IS zijn belangrijkste bolwerk in Irak. De strijd is bijzonder bloedig geweest. Volgens een rapport van het Pentagon hebben de Iraakse commando’s liefst 40 procent van hun mensen verloren in de oorlog tegen IS in Fallujah, Ramadi, Mosul en elders. Het Iraakse leger geeft zelf geen cijfers over verliezen.

De burgerbevolking heeft erg zwaar te lijden gehad. Het Pentagon gaf vrijdag toe dat meer dan 600 burgers zijn gedood bij luchtaanvallen door de coalitie op IS-doelwitten in Irak en Syrië. Bijna de helft van die doden viel in Mosul.

Hoeveel burgers zijn omgekomen tijdens de eindstrijd om de oude stad, moet nog blijken. Door het inzetten van mortiergranaten in de nauwe steegjes, zijn veel burgers daar bedolven onder het puin.

Honderden, mogelijk duizenden burgers zijn door IS geëxecuteerd toen zij probeerden te vluchten. Velen waren door IS naar Mosul gedreven om als menselijk schild te dienen, vanuit dorpjes die de terreurgroep eerder moest prijsgeven. Er zijn ook berichten dat IS burgers heeft opgesloten in hun huizen om vijanden uit te lokken.

Een man neemt een selfie met leden van de federale Iraakse politie, tijdens de viering van de bevrijding van het oude gedeelte van de stad Mosul.Foto Ahman Al Rubaye

Verrassingsaanval

De val van Mosul betekent nog niet het einde van IS in Irak. De terreurbeweging heeft nog Tel Afar in handen, een stadje halverwege Mosul en de Syrische grens. Daar wordt IS belegerd door de Hash a-Shaabi, een voornamelijk shi’itische volksmilitie. Ook het gebied rond Hawija nabij de stad Kirkuk moet nog heroverd worden. In Syrië wordt IS in zijn zelfverklaarde hoofdstad Raqqa omsingeld door Koerdische en Arabische rebellen, die gesteund worden door de VS.

Maar dat IS niet helemaal weg is, bleek vorige week nog toen de groepering een verrassingsaanval uitvoerde op Imam Gharbi, een dorp 70 kilometer ten zuiden van Mosul, dat al maanden geleden was bevrijd. Twee Iraakse journalisten die de Iraakse troepen vergezelden werden daarbij gedood, en tal van inwoners gekidnapt. Het Iraakse leger is er nog niet in geslaagd het stadje te heroveren.

Bekijk ook onze video: Hoe Islamitische Staat opstond en weer ondergaat