Helpt verplaatsen van formatie voor sneller bereiken van akkoord?

Haagse insiders Ongeveer de helft van ons politiek panel denkt niet dat de verplaatsing van de formatie naar het Johan de Witthuis de kans op succes groter maakt. De rest denkt van wel.

De Salon van het Johan de Witthuis aan de Kneuterdijk in Den Haag, waar maandag en dinsdag de onderhandelingen plaatsvinden. Foto ANP / Jerry Lampen

Zal het verplaatsen van de onderhandelingen naar het Johan de Witthuis in Den Haag deze maandag en dinsdag de formatie sneller doen slagen? Ons politiek panel is sterk verdeeld over het nut van wat door VVD-leider Mark Rutte eerder een change of scenery werd genoemd. „Een poppenkast”, die „ergerlijk” en „kinderachtig” is, zegt een oud-D66-Kamerlid. Een voormalig VVD-bewindspersoon heeft juist hoge verwachtingen van de „ontspannen atmosfeer” die voor „een positieve spirit” zorgt.

Je lijkt er vooral in te moeten geloven: de heilzame effecten van een onderhandellocatie op de hei. De bekendste verhuizing vond plaats in 2007, toen CDA-informateur Herman Wijffels de onderhandelingen naar het Friese Beetsterzwaag verplaatste. Volgens de betrokkenen was dit achteraf zeer succesvol: aan de ontbijttafel en toog kwam men nader tot elkaar. Verschillende panelleden verwijzen naar die geslaagde onderhandelingen. Bij velen overheerst echter scepsis. Een VVD-prominent noemt het „psychologie van de koude grond”; een partijgenoot spreekt van „onzinnige trucs”.

Lees ook: het laatste nieuws over de formatie in ons Formatieblog.

Iets minder dan de helft van de panelleden gelooft in het effect van een alternatieve locatie. Het spreekwoord ‘verandering van spijs doet eten’ valt meerdere malen. Over de specifieke keuze voor het Johan de Witthuis, waar de raadspensionaris van 1669 tot 1672 woonde, zijn de believers onderling echter sterk verdeeld. „Niet echt een creatieve, frisse, vernieuwende of out-the-box locatie”, zegt een lobbyist. Anderen spreken juist van een „prachtige faciliteit”, waarvan vooral de tuin geschikt is voor de „broodnodige bilateraaltjes”. Over één ding zijn voor- en tegenstanders van de verhuizing het eens: de inhoud staat voorop en zelfs de prachtigste locatie is niet meer dan een aangenaam decor.

Voor september kabinet haalbaar, denkt panel

Over de inhoud gesproken: bijna tweederde van het panel denkt dat VVD, CDA, D66 en ChristenUnie er snel uit kunnen zijn en dat er voor 1 september een nieuw kabinet is. Dat is kort dag, maar op Prinsjesdag af gaan met een nieuwe regering is „een meer dan symbolisch moment voor een nieuwe start”, zegt een oud-D66-Kamerlid. Nog maandenlang onderhandelen komt de sfeer en het vertrouwen niet ten goede, denkt een oud-VVD-bewindspersoon. „Dat geeft de oppositie na het zomerreces te veel mogelijkheden om te gaan stoken in het aanstaand huwelijk.”

Met Prinsjesdag kan het nieuwe kabinet mogelijk nog geen volwaardige eigen begroting presenteren, want dan zouden de partijen er begin augustus al uit moeten zijn. Veel insiders denken dat dit geen probleem hoeft te zijn, want het beleid kan bij de begrotingsbehandelingen in het najaar nog flink worden bijgestuurd. „De beleidsarme begrotingsstukken van dit demissionaire kabinet kunnen dan weer beleidsrijk gemaakt worden”, zegt een voormalig CDA-strateeg.