Verenigde Staten grotendeels in isolement op G20

Wereldleiders Het was de eerste G20 met de nieuwe Amerikaanse president Trump. De VS speelden geen zichtbare aanvoerdersrol meer.

De wereldleiders verzamelen op 7 juli voor de groepsfoto van de G20 Foto Tobias Schwarz/AFP

De G20 in Hamburg zal niet de geschiedenis ingaan als een historisch keerpunt. Op de top werd voor twee Syrische provincies een staakt-het-vuren afgesproken en een handelsconflict over staal werd afgewend. Maar verder blijft, ondanks de inspanningen van voorzitter Duitsland, naast het geweld op straat, vooral de eerste ontmoeting tussen Donald Trump en Vladimir Poetin in de herinnering.

Die ontmoeting vond vrijdag al plaats, maar bleef de gemoederen bezighouden – al was het alleen maar doordat Trump er op zondag nog een verrassend slotakkoord aan gaf.

Trump twitterde dat hij en Poetin gesproken hadden over een gezamenlijke, „ondoordringbare cyber-security unit” tegen „het hacken van verkiezingen en vele andere negatieve dingen”. Volgens Trump had hij Poetin „twee keer” gevraagd naar de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen. „Hij ontkende pertinent”, aldus Trump, die op Twitter concludeerde: „We hebben een staakt-het-vuren in delen van Syrië onderhandeld dat levens zal redden. Het is nu tijd om verder te gaan en constructief samen te werken met Rusland!”

Tijdens de G20 vond de eerste ontmoeting plaats tussen Trump en de Russische president Poetin: Het gesprek waar de hele wereld naar uitkeek

Trumps claims van succes, die hem in eigen land scherp negatieve reacties opleverden van anti-Russische Republikeinen en van Democraten, kwamen na een G20 waarop de VS niet langer een zichtbare aanvoerdersrol wisten te spelen. Zo proberen de VS al weken Rusland en China zover te krijgen om de druk op Noord-Korea op te voeren opdat het land provocatieve raketproeven staakt. Er werd in Hamburg veel over Noord-Korea gesproken, maar vooruitgang werd niet geboekt – laat staan dat een Amerikaanse aanvoerder de rest in het gelid wist te krijgen.

De VS stonden ook vrijwel alleen in de discussie over klimaat. Volgens Merkel was het: „allen tegen de VS.” De andere leden van de club constateerden in de slotverklaring koeltjes dat ze er „kennis van hebben genomen” dat de VS uit het Klimaatverdrag zijn gestapt, maar dat ze samen verder gaan. China had zich al uitdrukkelijk achter ‘Parijs’ geschaard, zaterdag onderstreepte ook Vladimir Poetin nog eens dat Rusland ‘Parijs’ steunt – Rusland heeft het verdrag wel ondertekend, maar nog niet geratificeerd.

Frankrijk kondigde aan dat er in december over het klimaat vergaderd wordt in Parijs. President Macron en premier May blijven proberen de VS terug te halen in de ‘Parijs’-club, maar gastvrouw Merkel zag daar weinig heil in.

Toch lukte het niet helemaal om de VS te isoleren. Terwijl de slotverklaring in het congrescentrum werd verspreid, brak de Turkse president uit de coalitie met de mededeling dat het helemaal niet vanzelfsprekend is dat Turkije zich zal houden aan ‘Parijs’. Of het Erdogan te doen was om een betere deal voor Turkije, of om een provocatie, moet blijken. Erdogan, die momenteel graag het conflict met Europa zoekt, had met Merkel een rekening te vereffenen omdat ze hem had verboden in Hamburg zijn politieke aanhang toe te spreken.

Spannend waren de onderhandelingen over handel. Een G20 die de vrijhandel niet steunt is geen G20 meer. Toch moest rekening gehouden worden met de America First-reflex van Trump. De G20 sprak zich uit tegen protectionisme, maar onderstreepte ook dat landen legitieme instrumenten hebben om zich te verdedigen tegen unfaire praktijken. De vrijhandel is daarmee voorlopig even gered, maar het protectionisme uiteraard niet uitgebannen. Overeind blijft, zoals premier Rutte het in Hamburg zei, dat Trump „vrijhandel in de goede zin des woords niet hoog op zijn prioriteitenlijstje heeft staan.”

De lang verbeide ontmoeting tussen Trump en Poetin bracht ondertussen geen duidelijkheid over de verhouding tussen de VS en Rusland. De leden van Trumps regering kwamen met tegenstrijdige interpretaties van de ontmoeting en van Trumps tweets. Nikki Haley, de Amerikaanse ambassadeur bij de VN, zei zondag dat het gezamenlijke cybersecurity-initiatief niet betekent dat de VS Rusland nu vertrouwen.

Dit is een bijgewerkte versie van een eerder op zondag gepubliceerd stuk.