Het gesprek waar de hele wereld naar uitkeek

G20 in Hamburg

Tijdens de eerste ontmoeting tussen Poetin en Trump werden meteen afspraken gemaakt over een wapenstilstand in Syrië.

Foto Carlos Barria/Reuters

En daar zaten ze dan. Naast elkaar. In strakke witte fauteuils. Een vrij kleine, kalende voormalige KGB-agent met decennia politieke ervaring. En een politieke nieuwkomer, groter en ouder, die net de overstap uit het vastgoed heeft gemaakt. Voor de camera’s waren ze aardig voor elkaar. Trump: „Het is een eer met u samen te zijn.” Poetin: „Ik ben verheugd u te ontmoeten.”

De eerste bijeenkomst tussen de presidenten zou een half uur duren en liep uit tot ruim twee uur. Na een uur probeerde Melania Trump de bijeenkomst te onderbreken omdat de president andere verplichtingen had. Na afloop verschilden de Russische en Amerikaanse interpretaties van het gesprek.

Amerikaanse verkiezingen

Trump sneed meteen aan het begin de Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingsstrijd aan, aldus minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson, die samen met zijn Russische ambtgenoot Sergej Lavrov en twee tolken bij het gesprek was. De presidenten zouden een stevig onderhoud hebben gehad over de verkiezingen en Trump zou er een paar keer op zijn teruggekomen.

Poetin herhaalde dat Rusland zich niet in die strijd heeft gemengd en eiste bewijzen voor de aantijging. Volgens Lavrov accepteerde Trump de ontkenning van Poetin. Volgens Tillerson zochten ze naar mogelijkheden om ondanks dit dispuut samen verder te gaan. Trump heeft altijd gezegd dat hij niet overtuigd was van Russische bemoeienis, ook al is een aantal Amerikaanse inlichtingendiensten wel die mening toegedaan.

De bijeenkomst boekte ook een tastbaar resultaat. De twee kwamen een staakt-het-vuren overeen voor het zuidwesten van Syrië dat op zondag 9 juli in moet gaan.

De twee verschilden van mening over Noord-Korea. Trump wil dat Rusland meer druk op Pyongyang uitoefent om af te zien van rakettesten en kernproeven. Rusland hield de boot af. Tillerson wees erop dat Rusland nog steeds handel drijft met Noord-Korea. „We blijven erover in gesprek”, zei hij.

Onduidelijke verhouding

De hele wereld had naar dit gesprek uitgekeken. Het was de eerste ontmoeting tussen de leiders van twee grootmachten die een volstrekt onduidelijke verhouding hebben met elkaar. Russische inmenging in de presidentsverkiezingen en officiële onderzoeken naar de banden tussen Rusland en Trumps entourage belasten een relatie die na Russische inmenging in Oekraïne en Syrië al tot een dieptepunt was gedaald.

Rusland hoopte dat de ontmoeting het begin zou zijn van een „werkzame dialoog” die van levensbelang is voor het oplossen van een groeiend aantal conflicten. De Russen hadden aangegeven graag over Syrië te spreken, waar de VS en Rusland tegenover elkaar staan omdat Rusland Assad steunt en de VS de oppositie. Voor de Oekraïne zou geen tijd zijn, zei een Russische woordvoerder vooraf.

Een dag eerder, op bezoek in Polen, had Trump het gesprek nog onder druk gezet. Hij onderstreepte het belang van samenwerking in het Westen en had Poetin opgeroepen de „destabiliserende activiteiten” in onder andere Oekraïne en Syrië te staken. Rusland moest in plaats daarvan lid worden van de club van staten met verantwoordelijkheidsgevoel.

Twee ‘eerste’ handdrukken

Voor de liefhebbers: er waren twee ‘eerste’ handdrukken. Vrijdagochtend kwamen de presidenten elkaar tegen in een ontvangstruimte met andere wereldleiders én een fotograaf van de Duitse regering die ook een amateuristisch filmpje maakte. Trump loopt naar Poetin toe, ze schudden elkaar stevig de hand en Trump klopt Poetin vervolgens op zijn rug. ’s Middags, vlak voor het eerste gesprek gaven ze elkaar opnieuw de hand, maar zonder enig machtsvertoon.

Om de ontmoeting mogelijk te maken waren de twee weggelopen uit een plenaire discussie over klimaat in het kader van de G20-topconferentie van staats- en regeringsleiders van de twintig grootste economieën. Klimaat is een onderwerp waar de VS onder Trump, tot teleurstelling van de wereldgemeenschap, een solitaire koers varen. Op de vraag of het niet spijtig was dat Trump het ‘klimaat’ liet schieten zei gastvrouw Merkel dat ze blij was dát de twee elkaar ontmoetten.

Onenigheid over klimaat en handel

Op de eerste dag van de tweedaagse G20-top was consensus over een aantal belangrijke onderwerpen overigens nog ver te zoeken. Over klimaat en handel bestond nog onenigheid, zei Merkel. Wél was er overeenstemming over maatregelen tegen terrorisme. Zo willen de landen bijvoorbeeld dat internetproviders terroristische propaganda sneller verwijderen, de financiering van terrorisme aanpakken en de onderlinge uitwisseling van informatie verbeteren.