De politiek is even bijzaak voor het genie Kasparov

Schaken

Garry Kasparov is terug, als schaker. De Rus had in 2005 afscheid genomen, maar in augustus hervat hij het serieuze werk op een sterk bezet blitz- en rapidtoernooi in St. Louis.

Het was opzienbarend nieuws, de aankondiging dat Garry Kasparov van 14 tot 18 augustus mee zal doen aan een wedstrijd van blitz- en rapidpartijen in de Amerikaanse stad St. Louis.

In blitz hebben de spelers ongeveer vijf minuten bedenktijd voor de hele partij, in rapid ongeveer 25 minuten.

De man die door velen nog steeds gezien wordt als de sterkste schaker uit de geschiedenis, gaat het op 54-jarige leeftijd opnemen tegen een generatie die tientallen jaren jonger is dan hij.

Nadat Kasparov zich in 2005 uit het topschaken had teruggetrokken, is hij nog vaak in korte en wat minder serieuze wedstrijden verschenen. Maar het komende toernooi is van groter gewicht.

Er zijn tien deelnemers, onder wie sterren als Hikaru Nakamura, Fabiano Caruana, Levon Aronian, Sergei Karjakin en oud-wereldkampioen Viswanathan Anand. Er is een prijzengeld van 150.000 dollar.

Bewust uit de weg

Wereldkampioen Magnus Carlsen ontbreekt, evenals de nummer twee van de internationale ranglijst Wesley So. Bijna iedereen zou graag zien hoe Kasparov het tegen hen zou doen, maar waarschijnlijk is hij deze twee bewust uit de weg gegaan.

De wedstrijd in St. Louis is een onderdeel van de Grand Chess Tour en kort geleden zijn er in dat kader in Parijs en in Leuven twee vergelijkbare toernooien gehouden. Ook daarvoor had Kasparov de wildcard kunnen krijgen die hem in St. Louis is toebedeeld, en dan had hij Carlsen en So wel getroffen. Maar goed, je kunt als schaakfan niet alles hebben.

Na 2005 heeft Kasparov zich meer met politiek dan met schaken beziggehouden, eerst in Rusland en later in de Verenigde Staten. Met tegenstanders van Poetin loopt het soms slecht af en dat was een van de redenen dat Kasparov, die de Kroatische nationaliteit heeft aangenomen, sinds 2013 met zijn derde vrouw Daria en hun twee kinderen in New York woont, de stad waar zijn vrouw al eerder naar toe was verhuisd.

In 2011 werd Kasparov chairman van de Human Rights Foundation, als opvolger van de vroegere Tsjechische president Václav Havel. In de Verenigde Staten is hij betrokken bij verschillende conservatieve stichtingen, hij schrijft boeken en artikelen en hij geeft lezingen.

Zijn onderwerp is immer de houding die de Verenigde Staten moeten aannemen tegen Poetins Rusland. Die houding is volgens hem altijd veel te slap geweest, met Obama in zijn ogen als een treurig dieptepunt. Van de huidige president Donald Trump moet Kasparov overigens niets hebben.

Het is niet zo dat de politiek het schaken bij hem uit het zicht heeft verdreven. Hij schreef een serie veelgeprezen schaakboeken over zijn voorgangers en over zijn eigen carrière. En bij alle belangrijke toernooien was het duidelijk dat hij de moderne ontwikkelingen op de voet volgde en er ook scherpzinnige inzichten over twitterde.

In 2015 en 2016 speelde Kasparov twee wedstrijden die je kunt zien als een voorbereiding op de komende krachtproef in St. Louis. In 2015 verpletterde hij Nigel Short, die ook niet meer de jongste is, in een tweedaagse match van blitz- en rapidpartijen, die vervolgens de St. Louis-massacre werd genoemd.

Vrijgevige miljardair

Vorig jaar speelde hij een tweedaagse vierkamp van blitzpartijen met de drie sterkste Amerikaanse schakers, Nakamura, So en Caruana. Kasparov scoorde toen 9,5 punt uit achttien partijen en werd derde, achter Nakamura en So. Ook dat was in St. Louis, de stad die dankzij de vrijgevige miljardair Rex Sinquefield het centrum van de Amerikaanse schaaksport is geworden.

Je kon toen zien dat hij de grote greep nog had. Sommige overwinningen waren strategische meesterstukjes. Je zag ook dat hij tactische fouten maakte, fouten die je als het om partijen met lange bedenktijd zou gaan, ‘dom en onnodig’ zou noemen.

Maar wat is een onnodige fout in een partij met maar vijf minuten bedenktijd? Het tempo van de rapidpartijen is waarschijnlijk beter geschikt om zijn diepzinnige partij-opzet tot zijn recht te laten komen.

Hoe het ook zal gaan in augustus, het is zeker dat Kasparov zich tot in de puntjes heeft voorbereid en dat hij met volle inzet zal spelen. Niets is voor hem onschuldig amusement, alles is bloedige ernst, ook schaakvluggertjes.