Column

Hoe kan Europa zich weren tegen Chinees tech-geweld? Met vrijheid en privacy

Met alleen boetes voor al te machtige techbedrijven ben je er niet.

Je zou het niet zeggen in onze door Apple, Google, Uber en Facebook beheerste wereld, maar er is meer onder de zon dan Californië. Elektrische auto’s, drones, sociale netwerken, smartphones: Silicon Valley heeft niet het alleenrecht op high tech.

Na vijftien jaar de Amerikaanse techbedrijven bezocht en beschreven te hebben, werd het hoog tijd om rond te kijken in die andere hotspot voor de techindustrie: Shenzhen.

De vibe daar lijkt op die van Californië, aanstekelijk optimisme van talentvolle en ambitieuze ondernemers. Iets minder overtuigd van hun eigen gelijk dan de Amerikanen, maar dat kan ook beleefdheid zijn geweest.

Het innovatietempo in Shenzhen ligt hoog en wordt aangewakkerd door de enorme interne Chinese markt. Dat gaf Huawei bijvoorbeeld een voorsprong om de telecommarkt op te schudden. De Chinese overheid kan ook met één besluit de ontwikkeling van elektrische auto’s, al dan niet met bestuurder, aanjagen; dat is het voordeel van een machtige staat.

Het nadeel van die macht: internetcensuur. „En die wordt er alleen maar erger”, zegt Kaiser Kuo. Hij maakt de Sinica-podcast over de Chinese techindustrie. Behalve gitarist in een metalband was hij in het verleden communicatiedirecteur voor zoekmachine Baidu. Hij heeft lange haren en een scherpe blik op de Chinese en Amerikaanse techwereld.

Shenzhen is volgens hem op hardwaregebied onovertroffen. „De hele infrastructuur voor de internationale elektronica-industrie zit er. Start-ups hebben leveranciers van chips of beeldschermen op fietsafstand. Kleine fabriekjes kunnen zich razendsnel ontwikkelen.”

De expansie van WeChat wordt overdreven, vindt hij: „WeChat werkt alleen in China goed. Maar als je je als bedrijf moet beperken tot één land, dan zit je in China gebakken. 721 miljoen internetters, jong publiek dat meer verdient en minder wil sparen.”

De Uber-achtige diensten in China zijn eersteklas maar van veel webdiensten heeft Kaiser Kuo geen hoge pet op „Ze halen het niet bij hun Amerikaanse alternatieven.” In China, waar Facebook en Google niet welkom zijn, konden lokale bedrijven zich ontwikkelen. Door die closed box is er weinig concurrentie. „Voor Baidu was het niet goed dat Google vertrok. Alle motivatie om te innoveren, verdween.”

Hoe kan Europa zich in het mondiale technologiegeweld staande houden? Onze tech- en telecomindustrie veerde op toen Nokia en Ericsson 3G-netwerken aanlegden, maar die tijd is voorbij. En met alleen boetes voor al te machtige techbedrijven ben je er niet.

Er zijn nieuwe kansen: het 5G-netwerk, zelfrijdende auto’s, duurzame energie, slimme steden en gezondheidszorg. Om op te boksen tegen twee Silicon Valley’s – de echte en die in China – moet Europa wel een uniforme afzetmarkt worden. Alleen zo kunnen we zelf de gereedschappen ontwerpen waarmee we in de toekomst willen werken, reizen en wonen. Op onze voorwaarden: veilig, in vrijheid en met respect voor elkaars privacy. Klinkt wat zijig, maar dat zijn de ingrediënten voor een Silicon Valley in de EU.