Vertrek uitgever schokt haar schrijvers

Uitgeverij

Mizzi van der Pluijm verruilt na dertig jaar Atlas Contact voor het jonge Das Mag. ‘Een onheilspellend bericht’, vinden auteurs van Atlas Contact.

Schrijver Dimitri Verhulst: „Mizzi van der Pluijm is niet in het vak gegaan omdat ze dacht: goh, er is een vacature.” Foto Judith Dekker

Het contrast had nauwelijks groter kunnen zijn. Mizzi van der Pluijm (54) verlaat uitgeverij Atlas Contact voor Das Mag. Ze vertrekt van een huis met een geschiedenis die teruggaat tot 1887 – de oorspronkelijke uitgever van onder meer Het Achterhuis – naar een start-up van twee dertigers. Van het grote uitgeefconcern VBK naar een onafhankelijk bedrijfje dat is opgericht met crowdfunding.

Van der Pluijm vertrekt wegens een conflict met moederbedrijf VBK over de koers. Ze zou het oneens zijn met VBK-directeur Wiet de Bruijn, die plannen voor de boekentak ontwikkelt waar hij nog niets over kwijt wil. De Bruijn zegt telefonisch dat er „wat mij betreft geen conflict is”, maar wil het vertrek niet toelichten. Van der Pluijm was woensdag niet bereikbaar voor commentaar.

Van der Pluijm, neerlandica, werkte bijna dertig jaar voor Atlas Contact en zijn voorloper, sinds 2004 als directeur-uitgever. Het woensdag aangekondigde vertrek wordt algemeen als een verlies gezien bij auteurs en medewerkers.

Adriaan van Dis: „Mizzi is een uitstekende uitgever en heeft Atlas Contact tot een hechte club gemaakt. Wij auteurs zijn bij dit besluit niet betrokken. We worden als vee behandeld. Ik ga me ernstig beraden over de toekomst.”

Dimitri Verhulst: „Dit is een verschrikkelijke klap. Ik heb me nooit voorgesteld dat er een einde zou komen aan ons mooie avontuur. Ze is een vrouw met een visie. Het boek staat bij haar centraal. Ze is uitgever geworden omdat ze altijd heeft geweten dat ze dat moest doen. Niet omdat ze dacht: goh, er is een vacature. En ik heb altijd geweten dat ik schrijver moest worden. Daarin vonden we elkaar.”

In een persverklaring zegt Van der Pluijm. „VBK en ik denken te verschillend over de toekomst van de literaire uitgeverij waardoor het beter is om nu uit elkaar te gaan.”

Ze wordt opgevolgd door Chris Herschdorfer, die de afgelopen achttien jaar aan het roer stond van Ambo|Anthos en daar successen boekte met onder anderen Herman Koch en thrillerauteurs als Simone van der Vlugt en Saskia Noort. De laatste twee vertrokken vorig jaar bij Ambo|Anthos.

„Ik vind het een onheilspellend bericht”, zegt Geert Mak, een van de grote namen van Atlas Contact. „We kennen de details nog niet, maar gekoppeld aan de benoeming van Chris Herschdorfer denk ik dat er sprake is van een fundamentele koerswijziging. Ik stel me de vraag of ik hier aan wil meedoen. Ik denk dat elke auteur zich die vraag nu stelt.”

P.F. Thomése: „Een uitgever is geen zetbaas. Dat zo’n Wiet de Bruijn dat niet ziet, vind ik onbegrijpelijk.”

Ander soort uitgever

Uitgeverij Das Mag is in 2015 opgericht. Ze beoefenen het vak net even anders dan gevestigde uitgeverijen. Das Mag beperkt zich tot maximaal vijftien titels per jaar, en omringt die dan met veel publicitaire aandacht om de verkoop op te stuwen. Ze organiseren leesclubs en literaire festivals. Auteurs die zelf actief hun boek promoten, bijvoorbeeld via sociale media, krijgen een hoger deel van de opbrengst.

Dit voorjaar was er succes op het literaire vlak, toen Het smelt van Lize Spit en Schuld van Walter van den Berg werden genomineerd voor de Libris Literatuurprijs.

De gesprekken met Das Mag zijn zo recent dat het nog onduidelijk is wat Van der Pluijm er precies gaat doen.

Lees ook dit eerdere stuk over Das Mag: De uitgever die alles anders doet.

Digitalisering van de markt

VBK wil zijn marktaandeel, nu volgens het jaarverslag zo’n 15 procent, uitbreiden naar meer dan 20 procent. Dit zou nodig zijn omdat ook Amazon en bol.com, twee digitale partijen die morrelen aan de verdienmodellen van uitgeverijen, hun positie versterken. Begin dit jaar lanceerde bol.com Kobo Plus, een streamingdienst waarbij lezers voor een tientje per maand onbeperkt ebooks kunnen lezen.

VBK is mede-initiatiefnemer van een bescheidener e-bookplatform. Het concern is volgens het jaarverslag voor 25 procent eigenaar van Golden Sun Investment, het bedrijf achter Bookchoice. Dat initiatief, dat in 2014 begon als Elly’s Choice, geeft lezers voor 4 euro maandelijks toegang tot acht geselecteerde ebooks. De andere eigenaar van Bookchoice is de jonge ondernemer en miljonair Boudewijn Jansen. Het is onbekend of de uitbreidingsplannen van VBK in de richting van dit soort digitale platforms gezocht moeten worden.