Turkije pakt directeur van Amnesty op

De Turkse politie heeft de directeur van Amnesty in Turkije en zeven andere mensenrechtenactivisten gearresteerd. Ze zitten vast zonder toegang tot de buitenwereld.

Amnesty-actievoerders demonstreren op 15 juni 2017 tegen de gevangenschap van Taner Kilic, het hoofd van Amnesty International in Turkije. Foto John Macdougall/AFP

De Turkse politie heeft woensdag de directeur van Amnesty in Turkije, Idil Eser, en zeven andere Turkse mensenrechtenactivisten opgepakt. Ze waren bijeen op het eiland Büyükada bij Istanbul voor een training van de Nederlandse hulporganisatie Hivos. Ook twee trainers zijn voor verhoor meegenomen.

Eser wordt door de politie verhoord wegens „lidmaatschap van een gewapende terroristische organisatie”. Ze zal zeven dagen vastgehouden worden. Die termijn kan nog eens met zeven dagen worden verlengd. Amnesty spreekt van een „groteske vorm van machtsmisbruik”.

„Het is het zoveelste voorbeeld van de compleet ongegronde detenties in Turkije”, zegt Andrew Gardner, Turkije-onderzoeker van Amnesty, telefonisch. „Ze waren op een normale workshop over digitale veiligheid en informatiemanagement. Het is belachelijk dat ze onder verdenking staan. Ze moeten onmiddellijk worden vrijgelaten.”

Amnesty had donderdagmiddag nog geen contact kunnen krijgen met de gearresteerde activisten en trainers. Ze zitten al 28 uur in detentie zonder contact met de buitenwereld. „Dat is illegaal volgens de Turkse wet”, zegt Gardner.

Alles in Turkije wordt tegenwoordig in verband gebracht met de nationale veiligheid.

Andrew Gardner, Turkije-onderzoeker van Amnesty

Ook voorzitter zit vast

De voorzitter van Amnesty Turkije, Taner Kiliç, werd vorige maand opgepakt en zit nog altijd in de gevangenis. Hij wordt beschuldigd van lidmaatschap van de beweging van imam Fethullah Gülen, het vermeende brein achter de mislukte coup van vorig jaar.

„Het is nog nooit eerder gebeurd in onze geschiedenis, in geen enkel ander land, dat onze voorzitter en onze directeur tegelijkertijd in detentie zitten”, zegt Gardner. „Deze dubieuze eer heeft Turkije zichzelf verschaft.”

Een lokale politieagent op Büyükada zegt in de Turkse krant Yurt dat de activisten zijn opgepakt in verband met de nationale veiligheid. Omdat het onderzoek geheim is, kan de politie geen verdere informatie geven, aldus de agent. De pro-regeringskrant noemt de arrestaties „de jacht op spionnen in Istanbul.”

„Alles in Turkije wordt tegenwoordig in verband gebracht met de nationale veiligheid”, zegt Gardner.

Volgens Turkse media werd de politie getipt door een persoon die zei dat er op Büyükada eenzelfde bijeenkomst werd gehouden als na de mislukte coup van vorig jaar juli. Na de couppoging verschenen er in de regeringsgezinde media in Turkije tal van complottheorieën. Die luidden dat de coup een poging van de CIA en andere westerse inlichtingendiensten was om president Erdogan af te zetten. In die verhalen speelde het eiland Büyükada een belangrijke rol.

Splendid Hotel

De krant Sabah publiceerde een foto van het Splendid Hotel op Büyükada, dat volgens de krant dienst deed als commandocentrum van CIA-agenten die de Gülenbeweging hielpen bij de coup. „De CIA was aan het werk in dat hotel die nacht”, aldus de kop van het artikel in Sabah.

Naar aanleiding van de arrestaties van de activisten houden Amnesty en Hivos vrijdag een demonstratie voor de Turkse ambassade in Den Haag. Hivos heeft EU-commissaris voor Uitbreiding, Johannes Hahn, die op dit moment in Ankara is, gevraagd om bij de Turkse regering aan te dringen op hun onmiddellijke vrijlating.

Het Europees parlement nam donderdag een motie aan waarin de EU wordt opgeroepen de toetredingsgesprekken met Turkije op te schorten wegens zorgen over het gebrek aan democratie in het presidentiële systeem dat in april per referendum is aangenomen. Het is onwaarschijnlijk dat de Europese Commissie daar gehoor aan geeft. Turkije heeft de resolutie veroordeeld als „gebaseerd op valse aannames”.