Europese steun voor ‘gedragscode’ voor hulporganisaties bij migratiecrisis

Italië kreeg tijdens topoverleg donderdag geen extra steun vanwege de toestroom van vluchtelingen. Wel was er steun voor een gedragscode voor organisaties die bootvluchtelingen oppikken.

Foto Carlo Hermann/AFP

Plots was de migratiecrisis terug van weggeweest. Alle alarmbellen gingen begin deze week af, toen de Europese Commissie de rekensom maakte: 12.000 migranten kwamen tussen 26 juni en 2 juli via de Middellandse Zee aan in de EU, de meeste in Italië.

Italië - dat dit jaar al ruim 80.000 migranten ontving - kan de toestroom niet langer aan en vraagt andere EU-landen om hulp. Maar tijdens topoverleg donderdag van verantwoordelijke Europese ministers in de Estse hoofdstad Tallinn kreeg Italië weinig steun.

De Italiaanse minister van Justitie vroeg zijn collega’s zijn land te ontlasten door hun eigen havens open te stellen voor migrantenboten. „Maar dat is niet de oplossing”, zei minister van Justitie Stef Blok.

Lees ook hoe Italië dreigt de havens te sluiten voor ngo’s, nadat hun boten 10.000 migranten heen brachten in twee dagen

Wel is er Europese steun voor het Italiaanse verzoek om een ‘gedragscode’ in te stellen voor hulporganisaties. Die krijgen het verwijt dat ze ‘aantrekkingskracht’ uitoefenen op mensensmokkelaars en migranten door dicht op – en mogelijk zelfs in – Libische wateren te varen.

Het Italiaanse verzoek komt erop neer dat schepen van hulporganisaties altijd zichtbaar moeten zijn op de radar van de Italiaanse kustwacht. Nu zetten ze het signaal nog wel eens uit. Italië vindt ook dat de ngo’s politieagenten aan boord moeten accepteren en moeten helpen bij het identificeren van mensensmokkelaars en het verzamelen van bewijzen. Het land eist ook financiële transparantie, zodat helemaal duidelijk is wie de ngo’s en hun reddingsacties financiert.

In Tallinn hebben de Europese ministers Italië hierin gesteund, met als voorwaarde dat Italië deze code opstelt in overleg met de Europese Commissie en de ngo’s zelf. Maar de Commissie ziet nog veel beren op de weg. Hoe verhoudt die mogelijke gedragscode zich tot de al bestaande regels volgens het internationale zeerecht?

In Tallinn is voorts afgesproken dat de Italianen kunnen rekenen op extra financiële steun.