In dwars Polen wacht Trump een warm bad

Waar wereldleiders op de G20 hun positie ten opzichte van Trump nog moeten bepalen, hoeft de Amerikaanse president in het gelijkgestemde Polen niet te vrezen voor kritiek.

President van Polen Andrzej Duda en Donald Trump schudden handen tijdens Trumps bezoek aan Polen. Foto Jacek Turczyk/EPA

Op de G20-top vrijdag in Hamburg wachten Donald Trump duizenden boze demonstranten en lastige ontmoetingen met westerse collega’s en de Russische president Poetin. Polen daarentegen heeft de Amerikaanse president een warm bad bereid.

„Het enthousiasme is groot”, zegt Kamil Bartuzzi (21), voorzitter van de jongerenafdeling van de nationaal-conservatieve regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) in de stad Radom, 100 kilometer ten zuiden van de hoofdstad. Bartuzzi is een van de duizenden Polen die donderdag op een bus stapt richting het Krasinski-plein in Warschau. Daar zal Trump speechen bij het monument voor de Opstand van Warschau, tegen de Duitse bezetter in 1944.

Alle parlementariërs van PiS – in totaal zo’n 300 personen— mochten 50 invitees uitnodigen voor Trumps optreden. Het enige wat zij mee hoven te brengen zijn vlaggen, de partij betaalt het vervoer.

Trumps bezoek moet Polen en andere NAVO-bondgenoten geruststellen dat de VS belang hechten aan het NAVO-schild tegen de Russische dreiging in Oost-Europa. Een ander prominent agendapunt tijdens het bezoek is de export van Amerikaans LNG als alternatief voor Russisch gas. Op het Krasinski-plein zal Trump zijn visie ontvouwen op de „toekomstige Amerikaanse verhouding met Europa” en de „toekomst van onze trans-Atlantische alliantie”, aldus Trumps veiligheidsadviseur, generaal Herbert McMaster. Polen zal daarbij als „historische inspiratie” dienen.

De Amerikaanse president die zijn kijk op Europa uiteenzet in een dwarse EU-lidstaat, die op ramkoers ligt met de Europese Commissie over vluchtelingen, rechtspraak en persvrijheid? West-Europese leiders vragen zich af of Trump de Europese Unie soms verder wil verdelen.

Voor Trump en PiS vormt het bezoek een uitstekende gelegenheid om elkaar een hart onder de riem te steken. Maar PiS-kritische Polen maken schampere vergelijkingen met de tijden waarin de communisten klapvee ronselden voor redevoeringen van partijbazen. Daarbij: slechts 23 procent van de Polen heeft vertrouwen in het buitenlandse beleid van Trump volgens een recent onderzoek van peilingbureau Pew.

Bekijk hieronder de toespraak van Trump in Polen

Troepen

Grootschalige straatprotesten, zoals verwacht in Hamburg, zijn onwaarschijnlijk. In het pro-Amerikaanse Polen ziet ook de liberale oppositie de VS als hoeder van de nationale veiligheid. Die hoopt dat Trump zijn trouw bevestigt aan Artikel 5 van het NAVO-verdrag: een aanval op een lid is een aanval op allen.

Anders dan de door Trump bekritiseerde NAVO-lidstaten, besteedt Polen netjes 2 procent van het BBP aan defensie. En net als Trump vindt de Poolse regeringscoalitie klimaat geen speerpunt en gaat ze tekeer tegen migranten. Warschau weigert 7.000 vluchtelingen uit andere EU-landen op te nemen.

Beide landen bepleiten een economie in handen van binnenlandse eigenaren. „Wat Pools is, moet in Polen blijven: dat is de mentaliteit van de Poolse regering,” zegt Bartuzzi van de PiS-jongerenafdeling in Radom.

President Obama leverde bij zijn bezoek aan de NAVO-top van 2016 in Warschau nog bedekte kritiek op de Poolse omgang met de rechtstaat.

Op een PiS-partijconventie afgelopen weekend in een schooltje in het afgelegen dorpje Przysucha – gekozen om betrokkenheid te tonen bij de achtergestelde provincie – konden de aanwezigen echo’s horen van Trumps tirades aan het adres van de media en Hillary Clinton. Minister van Justitie Zbigniew Ziobro donderde dat vorige regeringen burgers uitleverden aan „oplichters” en „criminelen”.

President Obama leverde bij zijn bezoek aan de NAVO-top van 2016 in Warschau nog bedekte kritiek op de Poolse omgang met de rechtstaat. Dat wordt van Trump niet verwacht. „Hij is een president gericht op zaken doen,” zegt Slawomir Debski, directeur van het Poolse Instituut voor Internationale Zaken, een denktank gelieerd aan de regering. Dat gaat in de eerste plaats om „het creëren van een aantrekkelijke markt voor LNG uit de Verenigde Staten.”

Op de bijeenkomst deze donderdag met de Poolse president Andrzej Duda en andere Oost-Europese leiders promoot Trump de export van Amerikaans LNG richting de Adriatische Zee en het Balticum promoten. Dat is goed voor Washington en voor Warschau: de Poolse LNG-terminal van Swinoujscie aan de Baltische kust ontving dit jaar de eerste scheepslading LNG uit de VS. Wat Polen graag wil is doorgeefluik worden voor die landen in Oost-Europa die hun afhankelijkheid van Russisch gas willen terugdringen.

Of dat lukt, hangt onder meer af van Amerikaanse bereidheid om te investeren in de daarvoor benodigde infrastructuur. Maar ook van de toekomst van de geplande Russisch-Duitse gasleiding Nord Stream 2, waar Berlijn zich voor inzet. tot grote ergernis van de VS en de meeste Oost-Europese landen. Een gasleiding die Oekraïne omzeilt, zal volgens critici de Russische energie-dominantie juist versterken. Ook op dat punt is de trans-Atlantische eenheid zoek.