Column

Als het legale indruist tegen het humane

Lamyae Aharaouy werkt als redacteur bij BNR.

Het stortregent, dus ik ga schuilen in De Nieuwe Kerk, waar de jaarlijkse tentoonstelling van World Press Photo te zien is. Het afgelopen nieuwsjaar in vogelvlucht. De moord op de Russische ambassadeur in Turkije. *klik* De chaos na een aanslag in Quetta, Pakistan. *klik* Slachtoffers van het zikavirus. *klik* Mensen in paniek in bootjes, een man naast het lichaam van zijn verdronken broer. *klik*

Armoede, ellende, hoop.

Wie dagelijks bezig is met het nieuws loopt het risico om de wereld door een donkere bril te zien. Zo heel af en toe komt er iets moois voorbij, iets hoopvols dat de rampspoed voor even overschaduwt.

De lokale held, die in het water springt om een peuter van de verdrinkingsdood te redden. De White Helmets, die in Syrië hun eigen leven riskeren om dat van een ander te redden. Het ongeneeslijk zieke jongetje dat geld ophaalt met nagellak zodat andere kinderen wel beter kunnen worden. Het Pakistaanse meisje dat met gevaar voor eigen leven vecht voor onderwijs.

Het is te makkelijk om in tijden van vrede te beweren dat je in oorlogstijd het goede zult doen

Achter het koorhek in de kerk staan schermen en koptelefoons. Ik ga zitten bij The Forger (De vervalser), een productie van The New York Times die de tweede prijs won in de categorie lange producties.

Een kwartier lang vergeet ik alles om me heen.

The Forger gaat over Adolfo Kaminsky. Hij werkte als tiener als kledingverver bij een stomerij. Kleuren intrigeren hem, hij krijgt geen genoeg van de magie. Hij maakt er een kunst van om de moeilijkste vlekken te verwijderen. Als hij negentien is, breekt de Tweede Wereldoorlog uit. De Argentijns-Joodse Kaminsky wordt met zijn familie geïnterneerd in Drancy, van waaruit Joden gedeporteerd worden naar Auschwitz. Door tussenkomst van de Argentijnse ambassade komt de familie vrij, een zeldzaamheid. Maar daarmee is het gevaar niet geweken.

Vader Kaminsky neemt contact op met een verzetsbeweging, die ze helpt aan vervalste papieren. Omdat Adolfo Kaminsky alles weet van inkt en het verwijderen van vlekken sluit hij zich bij het verzet aan. The Forger is geboren.

De verzetsbeweging weet lijsten te onderscheppen van Joden die de volgende dag opgepakt worden, Kaminsky zorgt ervoor dat die mensen voor die tijd andere papieren hebben.

Hij vervalst voedselbonnen, identiteitskaarten, doopcertificaten, huwelijksakten, geboorteakten. De duizenden mensen die hij heeft gered, weten niet wie hij is. Kaminsky werkt in het geheim. Uren zit hij gebogen om met precisie inkt te verwijderen om namen te vervangen. Ieder uur dat hij rust, kost mensenlevens. Hij rust zo min mogelijk.

„Er waren zoveel doden. Als ik niks had gedaan, had ik het mezelf nooit kunnen vergeven.”

Vrienden uit het verzet pleegden zelfmoord. Natuurlijk wist hij dat het illegaal was wat hij deed. Maar als het legale indruist tegen het humane, dan moet je vechten.

Hij bleef doorvechten, ook na de Tweede Wereldoorlog. Hij hielp Algerijnen tijden de Algerijnse oorlog. Daarna hielp hij Guineeërs, Angolezen, Venezolanen, Peruanen, Argentijnen, Chilenen, Nicaraguanen. De lijst gaat lang door. Er is nog zoveel te doen, maar Kaminsky is nu 91. Hij is te moe.

Zijn hoop voor de wereld? Mensen zijn gelijkwaardig. Dat mogen niet zomaar wat woorden zijn, maar de realiteit.

Een scherm verder draait Trapped, een korte documentaire over vluchtelingen die gevangen zitten aan de Grieks-Macedonische grens, in onmenselijke omstandigheden.

Buiten is het weer droog. Kaminsky spookt nog rond in mijn hoofd. Het is te makkelijk om in tijden van vrede te beweren dat je in oorlogstijd het goede zult doen. Preventieve helden bestaan niet.

The Forger is online te bekijken.