‘Tabakswaar moet uiterlijk in 2022 uit het zicht’

Dat staat in een wetsvoorstel van staatssecretaris Van Rijn, dat eind vorig jaar al werd aangekondigd.

Een sigarettenwinkel op Schiphol. Foto Lex van Lieshout/ANP

Sigaretten en ander tabakswaar mogen over vijf jaar niet langer in het zicht van klanten liggen. Supermarkten, tankstations en gemakszaken moeten de producten dan bijvoorbeeld onder de toonbank bewaren. Dat staat in een wetsvoorstel van demissionair staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid (PvdA), dat woensdag werd gepresenteerd.

Voor supermarkten geldt zelfs dat ze hun rookwaren al vanaf 2020 uit zicht moeten nemen. Twee jaar later gaat die regel ook in voor andere winkels. Alleen voor speciaalzaken die alleen tabak verkopen wordt een uitzondering gemaakt. Als gevolg van de wet worden ook sigarettenautomaten in de horeca straks verboden.

In een verklaring meldt Van Rijn:

“Roken is erg ongezond en het is belangrijk dat we ingrijpen om onze jeugd te beschermen. (…) We moeten jongeren helpen om van het roken af te komen en zorgen dat ze niet gaan roken.”

Verbod was al aangekondigd

Dat er een verbod op het uitstallen van tabak kwam, was al bekend. In november vorig jaar vroeg een meerderheid in de Tweede Kamer de demissionair staatssecretaris om na te denken over een dergelijke regel, een motie die werd ingediend door Kamerlid Marith Volp (PvdA). Van Rijn wilde toen echter eerst proberen er met de verschillende brancheorganisaties uit te komen.

Alleen het CBL, de organisatie voor supermarktketens, bleek na gesprekken bereid om tabaksproducten per 2020 uit het zicht te halen. Daarop besloot Van Rijn zelf met een wetsvoorstel aan de slag te gaan, zo kondigde hij vlak voor de kerstdagen aan.

Een handreiking aan speciaalzaken

Tabakswinkels zelf reageerden destijds korzelig op de mededeling van de bewindsman. Anders dan nu leek het uitstalverbod toen namelijk ook voor speciaalzaken te gelden. Volgens branchevereniging NSO zou zo’n ban tabakswinkels “buitenproportioneel” zijn en dreigde het voortbestaan van zulke zaken in het geding te komen. Wel zei de NSO bereid te zijn tabaksreclame van de gevel te verwijderen en rookwaar uit de etalage te halen.

Het is niet voor het eerst dat Van Rijn maatregelen neemt om roken onaantrekkelijker te maken. Zo kwam hij eind vorig jaar met een verbod op “aantrekkelijke” elementen op sigarettenpakjes, zoals hologrammen, glinsteringen of reliëf. Ook de Europese Unie nam al meerdere maatregelen met hetzelfde doel.

Door nu tabakswaar aan het zicht te onttrekken hoopt Van Rijn dat het minder aanlokkelijk wordt om te beginnen met roken. Volgens KWF Kankerbestrijding en het Trimbos-instituut is de kans dat jongeren beginnen twee keer zo groot als sigaretten in winkels in het zicht liggen. Tevens is stoppen moeilijker als een roker steeds wordt geconfronteerd met tabak.

ABN Amro investeert niet meer in tabak

Gelijktijdig met het wetsvoorstel van Van Rijn werd ook bekend dat ABN Amro stopt met investeren in de tabaksindustrie. De activiteiten van die sector zijn “niet verenigbaar met de kernwaarde van de bank”, meldt het bedrijf woensdagochtend aan Trouw. ABN is de eerste grote bank in Nederland die uit de tabakssector stapt.