‘Overheid moet middenklasse meer zekerheid bieden’

De middenklasse in Nederland handhaaft zich, maar moet daar harder voor werken, zegt de WRR, een belangrijk adviesorgaan van kabinet.

Een man bekijkt vacatures bij een uitzendbureau. Foto ANP / Roos Koole

De Nederlandse overheid moet zorgen voor meer vaste arbeidscontracten, investeringen in onderwijs en ondersteuning van gezinnen door betaalbare kinderopvang. Dat zijn een aantal van de belangrijkste aanbevelingen die de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) doet in het woensdag verschenen rapport De val van de middenklasse? Het stabiele en kwetsbare midden.

De WRR, een belangrijk adviesorgaan van het kabinet, bracht voor het rapport in kaart hoe de middenklasse in Nederland sinds de jaren zeventig is veranderd. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, is er geen sprake van een “val of uitholling” van de middenklasse, zegt de WRR. De middengroepen in Nederland weten hun positie in het algemeen goed te handhaven, maar moeten daarvoor wel harder werken en een grotere mate van onzekerheid accepteren.

In de praktijk hebben middengroepen vaker twee inkomens nodig hebben om rond te komen, moeten zij vaker tijdelijke en dus meer onzekere arbeidscontracten accepteren, vaker van baan veranderen en werk en zorgtaken in toenemende mate combineren. “Zij moeten – om fietstermen te gebruiken – hard blijven trappen om niet om te vallen of achterop te raken”, schrijft de WRR, wat gaat gepaard met toenemende gevoelens van onzekerheid.

Optimisme over toekomst niet meer vanzelfsprekend

Middelbaar opgeleiden zijn sinds de jaren zeventig kritischer geworden over de multiculturele samenleving en de meer open economie die Nederland is geworden. Zij hebben verder zorgen over hun toekomst en die van hun kinderen door met name ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en het gevoel dat een terugtrekkende overheid hen steeds minder beschermt. Het gangbare toekomstperspectief uit de naoorloogse periode, namelijk “de diepgewortelde overtuiging van dat men er zelf op vooruit zal gaan, en dat vooral ook de kinderen het steeds beter zullen krijgen”, lijkt aan betekenis te hebben ingeboet, constateert de WRR. De overheid moet om die reden volgens het adviesorgaan vooral inzetten op het terugbrengen van het aantal onzekerheden en het versterken van de weerbaarheid van burgers.

Het WRR-rapport verschijnt op het moment dat VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie onderhandelen over een nieuw kabinet. De partijen spraken woensdag nog met Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, die de onderhandelende partijen bijpraatte over de onzekerheden en zorgen van burgers. GroenLinks, SP en de PvdA vragen donderdag een Kamerdebat aan over het rapport.