Opinie

Tactisch doubleren in de vijfde klas om toegelaten te worden tot de universiteit

Op de school van doen leerlingen uit vrije wil vwo-5 over. Daarmee vergroten ze hun kans op toelating op de universiteit van hun keuze.

Eindexamen Nederlands VWO op het Etty Hillseum Lyceum in Deventer. Foto Vincent Jannink / ANP

Dit jaar is de loting voor de numerus fixus-studies afgeschaft. Universiteiten mogen zelf bepalen hoe ze hun aankomende studenten selecteren. Nu zijn er verschillende manieren om de leerlingen uit vwo-6, die geïnteresseerd zijn en zich aangemeld hebben, te beoordelen. Zo moeten zij bijvoorbeeld toetsen maken of in een gesprek vertellen over hun motivatie. Daarnaast gebruiken de opleidingen vaak de rapportcijfers van de kandidaten uit vwo-5. Dit criterium lijkt logisch en objectief. Niets is echter minder waar!

Dit laatste criterium leidt in mijn ogen tot ongewenste situaties. Wat te denken van een leerling die is gedoubleerd in klas 5 en daardoor de tweede keer een eindlijst met veel mooiere cijfers heeft? Hij of zij maakt een grotere kans dan de leerling die klas 5 in één keer heeft afgerond, terwijl de laatstgenoemde misschien veel geschikter is. Wat beide leerlingen vervolgens in klas 6 tijdens het eindexamen presteren, blijft buiten beschouwing. En dat, terwijl dat laatste jaar recentere informatie over de capaciteiten van de kandidaat geeft en bovendien objectievere cijfers laat zien. De helft van deze cijfers wordt tenslotte bepaald door het voor iedereen gelijke landelijke eindexamen.

Dubbel pech

De kandidaat die is afgewezen op grond van de cijfers uit klas 5 en het het volgend jaar nogmaals wil proberen, heeft dubbel pech: ook de tweede keer (als die er al is, want sommige universiteiten staan maar één inschrijving toe) worden de cijfers uit klas 5 meegenomen in de beoordeling, óók als klas 6 een beter beeld toont. Zuur voor de betrokken leerling, onwenselijk en onrechtvaardig.

Een ander ongewenst effect van deze eis is dat leerlingen er soms voor kiezen klas 5 om deze reden over te doen, óók als daar geen andere reden toe is. Ze bedenken dat een tweede keer klas 5 doen tot een hogere eindlijst zal leiden en hebben dat graag over voor de zo gewenste studie.

Op ‘mijn’ school zijn er meerdere leerlingen die dit zo hebben besloten en ze hebben het recht om te doubleren. Dat daarmee overheidsgeld over de balk wordt gesmeten, lijkt me duidelijk. En dat terwijl scholen tegelijkertijd worden gestimuleerd een ‘Zomerschool’ aan te bieden (leerlingen kunnen hier een jaar doubleren vermijden door enkele dagen aan een of twee vakken hard te werken). Dat is niet alleen bedoeld om de leerling te helpen, maar tegelijkertijd ook een ordinaire bezuinigingsmaatregel, die hier haaks op lijkt te staan.

Ik roep de universiteiten op nogmaals de selectiecriteria onder de loep te nemen en de ‘vwo-5-eis’ te vervangen door een betere.