Maak de weg vrij voor een Europees Apple of Google

Ooit was Europa marktleider op ICT-gebied, schrijft . Tijd voor een comeback, ontsnipper de markt.

Eurocommissaris Margrethe Vestager tijdens een persconferentie naar aanleiding vann de record boete voor Google. Foto: AFP PHOTO / Emmanuel Dunand

Na Apple heeft Eurocommissaris Vestager nu Google op de vingers getikt met een boete van 2,4 miljard euro wegens concurrentievervalsing. Europese bedrijven krijgen in de Verenigde Staten bijna nooit een boete als gevolg van een te dominante machtspositie. De reden hiervoor is simpel: dat soort Europese giganten hebben we niet meer sinds we onze voorsprong de afgelopen twee decennia hebben verkwanseld. Het is hoog tijd voor een come-back: op naar een Europese Apple en Google.

Het is hoog tijd voor een come-back: op naar een Europese Apple en Google

We kunnen het ons bijna niet meer herinneren, maar amper twintig jaar geleden was Europa heer en meester op de mondiale telecommarkt. In de jaren negentig leidde Europa de telecomrevolutie door de GSM-standaard te introduceren, waarna Ericsson en Nokia de dominante spelers op de wereldmarkt werden. Zes Europese telefoonproducenten waren goed voor meer dan de helft van de wereldwijde productie.

Twee decennia later ziet het er helaas een stuk minder rooskleurig uit. Tegenwoordig heeft iedereen een Apple- of Samsung-toestel. Van de vijftien grootste ICT-bedrijven komt er niet één uit Europa; de markt wordt gedomineerd door Aziatische en Amerikaanse spelers. In de jaren negentig waren we het continent dat de wereld veroverde, nu zijn we het continent dat torenhoge boetes moet uitdelen om niet verpletterd te worden.

Hoezeer ik de aanpak van Vestager ook gerechtvaardigd vind, met die boetes alleen komen we er niet. Dat brengt misschien wat geld in het laatje maar daarmee schep je geen Europese bedrijven die het kunnen opnemen tegen Google of Facebook.

Wat we nodig hebben is van een andere orde: een klare baanbrekende strategie om één werkelijke eengemaakte en gezonde Europese digitale markt te creëren. Dat vergt drie ingrepen.

Eén toezichthouder

Ten eerste moet Europa, net als in de VS, één toezichthouder hebben in plaats van 28 onderling concurrerende nationale toezichthouders. De grootste hindernis voor Europese innovatieve bedrijven is dat we de afgelopen twee decennia 28 afzonderlijke telecommarkten hebben geschapen. Elk van de 28 nationale markten heeft een uniek wetgevend kader.

Het resultaat is dat bedrijven die snel willen groeien de vlucht naar de VS nemen. Kijk naar het Zweedse bedrijf Spotify. Het moest eerst de Amerikaanse markt veroveren om levensvatbaar te kunnen worden. Als het eerst in de EU had moeten vechten om in 28 lidstaten een licentie te krijgen, was het allang morsdood geweest.

De versnippering van de telecommarkt brengt me bij de tweede noodzakelijke ingreep: het omgooien van de mededingingsregels. De 28 nationale telecommarkten hebben evenzoveel verschillende mededingingsregels. De Europese Commissie heeft daar nauwelijks grip op. Het heeft geleid tot een situatie waarin Europa meer dan 200 telecomaanbieders kent, vergeleken met drie in China en vier in de Verenigde Staten. We moeten grensoverschrijdende overnames veel gemakkelijker maken. Alleen dan kunnen we Europese kampioenen krijgen die wereldwijd de concurrentie aankunnen.

Ten derde moeten we minder naïef zijn en zorgen dat onze bedrijven beschermd worden tegen oneerlijke concurrentie. Dat vereist een consequente strategie tegen de sociale, economische en/of belastingdumping die door sommige van onze concurrenten worden gehanteerd.

Dat hoeft niet te betekenen dat we in een of andere vorm van aftands protectionisme vervallen, maar wel dat we consequent nieuwe handelsakkoorden afsluiten waarin die dumping wordt aangepakt. In de onderhandelingen over nieuwe handelsakkoorden met India, China, Japan en de VS moeten deze zorgen prioriteit krijgen.

Ik zal pas tevreden zijn op de dag dat een Europees bedrijf een miljardenboete moet betalen aan de VS. Niet zoals Volkswagen, omdat het zijn klanten heeft bedrogen met sjoemelsoftware, maar omdat het door zijn innovatieve kracht een te grote machtspositie in de VS heeft verworven.

Essayist Evgeny Morozov noemde de boete van de Europese Unie kortzichtig: “Het doet weinig om het Google van 2010 in te tomen, noch het Alphabet van 2017, laat staan dat van 2020.”