Column

Is Wonder Woman wel echt zo feministisch?

Voor witte feministes is Wonder Woman al amper een triomf, voor zwarte vrouwen is de film helemaal een teleurstelling. Wanneer komt de eerste ‘inclusieve’ superheldenfilm?

Je moet misschien een Amerikaanse vrouw zijn, die is opgegroeid met superhelden, om de soms grote emoties te begrijpen die de nieuwe incarnatie van Wonder Woman oproept – tot geplengde tranen van ontroering in de bioscoop aan toe. Fans hebben ook even moeten wachten op de eerste eigen film van de onsterfelijke Amazone: de film komt uit meer dan veertig jaar nadat Wonder Woman een eigen televisieserie had gekregen, en 75 jaar na haar stripdebuut. De vervolgfilm zal heel wat minder lang op zich laten wachten, want Wonder Woman is een grote hit: de film van regisseur Patty Jenkins heeft inmiddels al meer dan 700 miljoen dollar opgebracht.

Vrouwelijke actiehelden zijn niet zo schaars: Charlize Theron (Mad Max: Fury Road), Angelina Jolie (Lara Croft, Salt), Scarlett Johansson (The Avengers, Lucy) en Jennifer Lawrence (The Hunger Games) hebben werk genoeg. Maar een vrouwelijk hoofdpersonage in een superheldenfilm is bijzonder. Wonder Woman is daarom wijd en zijd gevierd als een feministische triomf. Maar niet overal. De onderhoudende podcast Black Girl Nerds („Voor elk nerdy meisje dat eindelijk uit de kast wil komen”) van journalist Jamie Broadnax deed een dappere poging om Wonder Woman vooral positief te benaderen („De sequel zal vast beter zijn”). Maar de teleurstelling overheerste. Want waar zijn de gekleurde personages?

Dat steekt extra, omdat er in het oorspronkelijke universum van de strip wél zwarte personages voorkomen met rollen die ertoe doen. In haar ‘origin story’ heeft Diana Prince (Wonder Woman) zelfs een zwarte zuster, Nubia. Diana is namelijk gemaakt van witte klei, Nubia van zwarte klei, zo leert Black Girl Nerds. Maar van Nubia onbreekt in de nieuwe filmversie ieder spoor.

Op het paradijselijke eiland Themyscira, waar Diana opgroeit, stappen in de film wel een aantal amazones of color rond, maar als de film het eiland na twintig minuten verlaat, verdwijnen ze uit beeld. De rest van de film speelt zich af in Europa tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar op die onwaarschijnlijke locatie duikt wel de native American Chief op – dus waarom zou Wonder Woman vanaf dat moment alleen nog door mannen omringd moeten zijn? Als enige vrouw belichaamt Wonder Woman in de film zo eerder een uitzondering in een mannenwereld dan dat ze een nieuwe norm stelt.

De film is om die reden „amper” een triomf voor witte feministes te noemen, schrijft journalist Kadeen Griffiths op website Bustle. „Voor zwarte feministes is Wonder Woman precies zoals elke andere superheldenfilm, alleen met een vrouwelijke, witte hoofdpersoon.”

In Harper’s Bazaar constateert Cameron Glover bitter dat de film alleen feminisme omarmt „voor één specifieke groep, een groep die geen aandacht heeft voor mensen zoals ik”. Dat is volgens haar geen bijzaak of een onderwerp dat later nog wel eens aan de orde kan komen. Feminisme dat geen aandacht heeft voor diversiteit – ‘intersectionaliteit’ heet dat tegenwoordig met een hippe term – is volgens Glover helemaal geen feminisme.

De aanname dat een witte superheldin – die stilzwijgend gezien wordt als de norm – een opsteker is voor álle vrouwen is inmiddels niet meer vanzelfsprekend. Het superheldenuniversum van DC Comics doet misschien een stap vooruit met Wonder Woman, maar loopt nog steeds behoorlijk achter.