De ‘sheriff van Slotervaart’ vertrekt naar ‘moeilijk’ Arnhem

Ahmed Marcouch

Wat kan de ‘sheriff van Slotervaart’ in Arnhem bereiken? Een gemakkelijke stad is het niet, waar hij nu burgemeester wordt.

Ahmed Marcouch, voormalig Kamerlid voor de PvdA en beoogd burgemeester van Arnhem. Foto Bart Maat / ANP

Na Rotterdam wordt Arnhem de tweede stad met een burgemeester van Marokkaanse komaf. PvdA’er Ahmed Marcouch, in 1969 geboren in Beni-Boughafer, is maandagavond door de gemeenteraad voorgedragen voor het hoogste ambt in de stad. Hij volgt CDA’er Herman Kaiser op, die om gezondheidsredenen moet stoppen.

Marcouch is daarmee het eerste oud-Tweede Kamerlid van de PvdA dat na de gigantische nederlaag in maart een belangrijke baan heeft binnengesleept. Ondanks een relatief hoge plek op de kandidatenlijst werd Marcouch bij de verkiezingen niet herkozen in het parlement.

Het levensverhaal van Marcouch lijkt op dat van die andere Marokkaans-Nederlandse burgemeester, Ahmed Aboutaleb. Op zijn tiende kwam hij als analfabete jongen naar Nederland. Via baantjes als ziekenverzorger en procesoperator in een papierfabriek belandde hij bij de Amsterdamse politie, waar hij vijf jaar werkte als brigadier. Zo’n tien jaar geleden belandde hij in de politiek: eerst als voorzitter van het Amsterdamse stadsdeel Slotervaart, later als Tweede Kamerlid.

In Slotervaart trad hij aan in 2006. Het waren de jaren na de moord op Theo van Gogh, in de wijk waren de nodige spanningen tussen oude bewoners en Marokkaanse Nederlanders – en binnen de migrantengemeenschap zelf.

Marcouch verwierf landelijke bekendheid met zijn kritiek op de Marokkaanse gemeenschap. Die moest niet blijven hangen in de oude, conservatieve gewoontes uit het thuisland, vond hij, en de Nederlandse normen en waarden omarmen. Zo haalde hij de Gay Pride naar Slotervaart – een besluit dat veel woede opriep bij behoudende moslims.

Ook had hij als oud-politieagent weinig geduld met vervelende Marokkaans-Nederlandse jochies die zich misdroegen op straat. Op een filmpje was te zien hoe hij een etterbak letterlijk een oorvijg verkocht. Dat soort acties leverde hem de bijnaam ‘de Sheriff van Slotervaart’ op.

Marcouch groeide in Amsterdam-West uit tot de lieveling van de landelijke PvdA-top, die zich in die jaren een scherper integratieprofiel probeerde aan te meten. Maar in de wijk zelf kreeg hij steeds meer vijanden. In 2009 verloor hij de strijd om het PvdA-lijsttrekkerschap in Nieuw-West van Achmed Baâdoud, die een minder confronterende manier van besturen voorstond.

Na zijn val in Amsterdam ging Marcouch naar de Tweede Kamer, in het kielzog van de toenmalige lijsttrekker Job Cohen.

Na een aarzelende start ontwikkelde Marcouch zich als een zichtbaar Kamerlid met een voorliefde voor law and order. Zo maakte hij zich hard voor het aanpakken van straatintimidatie en woonoverlast.

Ook voerde Marcouch het woord over integratie. Op dat onderwerp werd hij van twee kanten aangevallen. De PVV verweet hem als moslim een verborgen pro-islamagenda te hebben. Tweede Kamerlid Machiel de Graaf beschuldigde hem van ‘taqqiya’ (heimelijk islam uitdragen). Aan de andere kant was hij ook een favoriet mikpunt van Denk, de partij van zijn oud-PvdA-collega’s Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk. Die schilderden hem juist af als een ‘excuus-moslim’ die zijn eigen achtergrond verloochende. „PvdA-lokaas”, in de terminologie van Denk.

Ambitievol

Dat Marcouch nu opduikt als burgemeester is niet verbazingwekkend. Hij is een politicus met grote persoonlijke ambities. Toen hij in 2010 de overstap maakte naar Den Haag, was hij tegelijkertijd in beeld om wethouder te worden in Amsterdam. De lokale voorman Lodewijk Asscher (tegenwoordig landelijk PvdA-leider) koos uiteindelijk voor andere bestuurders. Getuigen vertellen hoe een teleurgestelde Marcouch bij het horen van dat nieuws een prullenbak door de kamer schopte.

Eerder ging Marcouch’ naam nog rond als mogelijke PvdA-lijsttrekker in Amsterdam in maart 2018. Hij deed het niet. Niet onbelangrijk detail: hij had inmiddels een huis gekocht in Almere.

Turbulent Arnhem

In Arnhem wacht Marcouch geen makkelijke klus. De gemeentepolitiek in de Gelderse hoofdstad was de afgelopen jaren turbulent: sinds 2014 sneuvelden vier wethouders en verlieten twee partijen het college. Vorige maand vertrok de ChristenUnie nog uit het college na een conflict over de lokale tippelzone. Het afhaken van burgemeester Kaiser zou ook te maken hebben met de moeizame bestuurscultuur. „Het politieke kerkhof van Gelderland”, zo omschreef De Gelderlander de gemeentepolitiek in Arnhem.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen in maart kelderde Marcouch’ partij de PvdA in Arnhem van 31,8 naar 6,4 procent. Denk-voorman Kuzu was er snel bij om zijn favoriete vijand geluk te wensen. „Knap werk van Marcouch”, twitterde hij ironisch. „Want wie anders kan 219 stemmen halen op 15 maart in Arnhem om paar maanden later burgemeester te worden?”

M.m.v. Annette Toonen