Actieplan moet Italië helpen bij migratiecrisis

Het land krijgt onder meer 35 miljoen euro extra voor ‘migratie management’ en het Europese asielagentschap EASO stuurt mobiele teams om asielaanvragen te verwerken.

De Italiaanse grenspolitie staat bij mannen die aankomen in de Golfo Azzurro nadat ze zijn gered. Foto Emilio Morenatti/AP

De Europese Commissie heeft dinsdag een actieplan gepresenteerd om te voorkomen dat de migratiecrisis opnieuw escaleert. Rome trok vorige week aan de noodklok, omdat het de toestroom van asielzoekers vanuit Libië amper nog aankan. “Het beroep dat Italië doet op onze solidariteit is volledig gerechtvaardigd”, zei Frans Timmermans, de tweede man de Commissie.

Italië dreigt met het afsluiten van de eigen havens voor de schepen van internationale hulporganisaties. De Commissie maakte dinsdag bekend dat het land, waar een beddentekort dreigt, onder meer 35 miljoen euro extra krijgt voor ‘migratie management’. Of het actieplan genoeg is in Italiaanse ogen zal donderdag blijken, wanneer Europese migratie-ministers bijeenkomen in het Estse Tallinn om de situatie te bespreken.

De EU hoopt met Libië, zoals het eerder met Turkije deed, afspraken te kunnen maken over het tegenhouden en opvangen van migranten, maar dit gaat moeilijk omdat het Noord-Afrikaanse land in de greep is van chaos en geweld. Een samen met de Italianen door de Commissie ontwikkeld plan om - met 46 miljoen euro - de Libische autoriteiten te versterken, krijgt daarom voorrang, zo werd dinsdag bekendgemaakt.

Geen wondermiddel

In veel gevallen zijn de maatregelen in het actieplan niet nieuw, maar gaat het om oude toezeggingen die lidstaten hebben gedaan, maar nooit ten volle hebben uitgevoerd. “Wat we vandaag presenteren is geen wondermiddel”, zei Timmermans. “Het zou al een wereld van verschil maken als lidstaten gewoon doen wat ze beloofd hebben.”

Zo moeten lidstaten “substantieel mee” gaan bijdragen aan het Afrika-fonds dat in 2015 op het hoogtepunt van de migratiecrisis werd gecreëerd, om de economische groei en stabiliteit in Afrika te bevorderen, en zo de oorzaken van migratie weg te nemen. De Commissie heeft uit de EU-begroting al 2,6 miljard euro beschikbaar gesteld, maar de nationale bijdrages komen na twee jaar nog steeds niet voldoende binnen, vooral uit Duitsland, Nederland en Italië zelf. Lidstaten doen volgens de Commissie ook te weinig aan ‘relocatie’, het herplaatsen van asielzoekers vanuit Italië naar andere EU-landen.

Bewaking Libische zuidgrens

Brussel stelt ook voor dat er een “volledig operationeel” reddings- en coördinatiecentrum in Libië zelf komt, en wil meer doen aan de bewaking van de Libische zuidgrens. Behalve deze maatregelen, die vooral gericht zijn op het daar houden van migranten, vindt de Commissie dat lidstaten, samen met vluchtelingenorganisatie UNHCR, meer werk moeten maken van het ‘ophalen’ van oorlogsvluchtelingen en andere mensen die wél recht hebben op asiel uit Libië, Egypte, Niger, Ethiopië en Soedan.

Italië kreeg dinsdag ook kritiek van de Commissie. Zo zou het land asielzoekers soms te snel reisdocumenten verschaffen. Het Europese asielagentschap EASO staat klaar om extra ‘mobiele teams’ naar Italië te sturen om asielaanvragen te verwerken. De Europese Kust- en Grenswacht kan volgens de Commissie 500 ‘terugkeer-experts’ uit verschillende EU-landen leveren, om Italië te helpen bij het terugsturen van migranten die geen recht hebben op asiel.