Eenderde van alle appartementen zonder hypotheek gekocht

Omdat vooral ouderen en particuliere verhuurders huizen kopen, worden starters verdrongen.

Foto Jeroen Jumelet / ANP

Bijna eenderde van alle appartementen die vorig jaar in Nederland werden gekocht, zijn zonder hypotheek betaald. Dat blijkt uit cijfers van het Kadaster.

Appartementen zijn relatief goedkoop, waardoor ze ook makkelijker zonder hypotheek zijn aan te schaffen. Bovendien zijn het vooral ouderen en eigenaren van meerdere woningen - twee groepen die doorgaans meer te besteden hebben - die appartementen kopen. Gekeken naar alle woningen, zijn het vooral doorstromers (38 procent van alle hypotheekloze aankopen) en eigenaren van meerdere woningen (43 procent) die een huis contant afrekenen.

Van alle woningen die zonder hypotheek werden gekocht, waren appartementen verreweg het populairst:

In 2016 werd 17 procent van alle woningen zonder hypotheek gekocht. In totaal werd 8,6 miljard euro betaald voor hypotheekloze woningen - 16 procent van de totale omzet in de particuliere woningmarkt en meer dan twee keer zoveel als in 2011. Opvallend is dat 15 procent van alle vrijstaande woningen zonder hypotheek werden aangeschaft.

Tussen 2006 en 2013 sterke stijging

Tussen 2006 en 2013 was er sprake van een sterke stijging van het aandeel hypotheekloze aankopen. Het aandeel steeg van 11 procent in 2006, naar 19 procent zeven jaar later. Daarna daalde het aandeel licht naar 17 procent in 2016. Opmerkelijk is dat in de jaren die volgden op de financiële crisis van 2008, er meer huizen zonder hypotheek werden gekocht en dat dit aandeel juist afnam toen de woningmarkt uit de crisis raakte.

Christian Lennartz, senior econoom bij de Rabobank, laat tegenover het Kadaster weten dat deze ontwikkeling het gevolg is van de voordelen van eigenwoningbezit tijdens de crisis. De groep eigenwoningbezitters profiteert sinds de economische neergang van “dalende prijzen en de stijgende vraag naar huurwoningen”. Starters zijn hiervan de dupe, zegt Lennartz, die spreekt van een “zelfversterkend effect”:

“Voor startende kopers, zeker die in hotspots als Amsterdam, Utrecht en Maastricht, zou dit betekenen dat de koopmarkt in toenemende mate onbereikbaar wordt omdat zij met de koopkracht van meervoudige eigenaren niet kunnen concurreren. Voor de financiële instellingen betekent dit dat zij zich op een krimpende markt voor hypotheken moeten voorbereiden.”

In Amsterdam, Rotterdam en Den Haag werd een kwart van de woningen zonder hypotheek gekocht. In Utrecht ging het om eenvijfde. Ook kust- en grensgebieden komen hoog voor in de lijst: in de kustgebieden van Zeeland ging het om 30 tot 40 procent.