Twee weken gedoe op test-WK leert: ook de videoscheidsrechter is niet onfeilbaar

Confederations Cup

De videoarbiter roept weerstand op en barst van de onvolkomenheden, maar de invoering op het WK 2018 lijkt onontkoombaar.

Gele kaart tijdens Mexico-Nieuw-Zeeland. Foto’s Reuters, AP

De kans dat een flagrante scheidsrechterlijke dwaling een cruciale wending gaat geven aan het komende WK in Rusland is drastisch verkleind. De videoarbiter doet volgend jaar, na praktijkervaring in onder meer Nederland, op het hoogste podium zijn intrede. Volgens FIFA-voorzitter Gianni Infantino staat „niets het gebruik van dit systeem in de weg” , zo zei hij zaterdag in Sint-Petersburg, daags voor de finale van de Confederations Cup tussen Duitsland en Chili.

Hij keek met tevredenheid terug op twee weken waarin voor het eerst op een toernooi voor nationale elftallen op het hoogste niveau is geëxperimenteerd met de technologie die in andere sporten al bijna tien (hockey) tot ruim twintig jaar (rugby) in gebruik is. De videoarbiter is een collega-scheidsrechter, een mens dus, die herhalingen bekijkt, ingrijpende incidenten beoordeelt en zo snel mogelijk via de headset communiceert naar de leidsman op het veld. „Minimale ingrepen met maximaal nut”, zo verkoopt FIFA de videoarbiter.

Maar controverse zal volgende zomer niet uitblijven op het WK, en dan kijkt écht de hele wereld mee. Het niveau zal omhoog moeten, de communicatie strakker en beslissingen eenduidiger. Vier arbitrale momenten uit de Confederations Cup die stof tot overpeinzing geven:

Niet gegeven rood

Duitsland - Chili, finale.

Halverwege de tweede helft, Duitsland staat met 1-0 voor. Een duel aan de zijlijn zoals tientallen per wedstrijd, maar dan ineens met een bewegingsmechanisch slecht te verklaren elleboogstoot van de Chileen Gonzalo Jara tegen het gelaat van Timo Werner. Opzet. Rood. Toch? Het ontgaat arbiter Milorad Mazic.

Dus volgt het belangrijkste moment uit de geschiedenis van de videoarbiter tot nu toe: wat wordt het? De voorbije twee weken hebben aangetoond dat bij subjectieve beslissingen – wel of niet een overtreding, wel of niet een rode kaart – de videoarbiter zeker geen einde maakt aan gepalaver. En: het eindoordeel is aan de scheids op het veld. De Duitser Shkodran Mustafi ontsnapte in het groepsduel met Chili aan rood na een schop van achter tegen de enkel van Arturo Vidal, vlak voor de 1-0 van Chili. Niet gezien? Wel gezien maar niet als ernstig beoordeeld? Onbekend.

Terug naar Gonzalo Jara. Duidelijk een elleboogstoot. Scheidsrechter Mazic kijkt op aangeven van de videoarbiter zelf het moment terug op het scherm naast het veld, loopt daarna het veld op en gaat op zoek naar de dader. Gele kaart. Het is zijn eigen besluit, de videoarbiter treft geen blaam. Die hintte op rood, anders had hij de elleboog niet aanhangig gemaakt. Maar de strekking van de kritiek is eensluidend: wat heeft replays kijken voor zin als zelfs hier geen rode kaart van komt?

Zo werkt de videoscheidsrechter:

Vechtpartij

Mexico-Nieuw-Zeeland, groepsduel

Gele kaart tijdens Mexico-Nieuw-Zeeland. Foto’s Reuters, AP

Als de Nieuw-Zeelander Michael Boxall in de slotminuten aan zijn shirtje wordt getrokken, maait hij met twee benen vooruit de voeten onder Hector Herrera vandaan. De Mexicaan komt direct verhaal halen, bodycheckt Boxall naar de grond en dan is het vechten. Over en weer landen vlakke handen op gezichten en boren knietjes in dijen. Als het stof neergedaald is maakt arbiter Bakary Gassama uit Gambia de balans op: vrije trap Nieuw-Zeeland.

Dan begint de videoarbiter zich er mee te bemoeien. Om zijn inzet per wedstrijd zo beperkt mogelijk te houden is zijn werk afgebakend tot zogeheten wedstrijdbepalende momenten. Daar zijn vier typen van: goals (geldig of niet), strafschop (wel of niet geven), rode kaarten en ingrijpen bij gevallen waarbij de verkeerde speler een kaart krijgt.

Het gaat in dit geval dus om wel of geen rode kaart voor vechtende voetballers of voor Boxall, want er is geen sprake van een doelpunt of penaltysituatie. Gassama gaat zelf kijken op het scherm langs de lijn en neemt daarna een eigen beslissing. De regel is: zijn oordeel is leidend. Hij geeft één gele kaart - aan Herrera. De vrije trap wordt genomen, maar meteen daarna wordt het spel weer stilgelegd. De arbiter luistert naar zijn headset en geeft nog twee spelers, onder wie Boxall, een gele kaart. Geen rode dus.

Het duurt maar en duurt maar. De administratieve afhandeling van het robbertje knokken neemt vijf minuten in beslag: een eeuwigheid. Een Nederlandse scheidsrechter, die niet met naam in de krant wil, zegt dat vooral de onervarenheid van internationale collega’s deze misverstanden veroorzaakt. „Hier zijn we gepokt en gemazeld. Maar ze zijn pas twee weken voor de Confederations Cup begonnen met oefenen, dan kan je dit verwachten.”

Niet gegeven penalty

Chili - Portugal, halve finale.

Misschien wel de meest wrange misser, gezien het tijdstip (115e minuut) en het belang van de wedstrijd: een plek in de finale. Bij een 0-0 stand in de verlenging wordt de Chileen Francisco Silva op zijn voet getrapt door José Fonte. Het gaat allemaal op volle snelheid en Silva stort wat theatraal ter aarde, misschien daarom dat de Iraanse scheidsrechter Alireza Faghani dit als een buiteling afdoet.

Logisch gevolg van het vangnet van de videoarbiter is dat scheids- en grensrechters geneigd zijn het spel te laten doorgaan bij twijfel. Immers: een onterecht afgevlagd of afgefloten spelsituatie kan nooit overgespeeld worden, terwijl door laten spelen amper repercussies heeft. Behalve dan als de videoarbiter een incident zelf ook niet ziet.

De discussie wordt overigens grotendeels doodgeslagen doordat het benadeelde Chili de strafschoppenserie wint van Portugal.

Afgekeurde goal

Portugal -Mexico, groepsduell.

De Mexicaanse verdediging heeft vier man buitenspel gezet als er een hoge bal richting Pepe zeilt. Hij – buitenspel dus – wint zijn duel en legt terug op Ronaldo, die uithaalt en keihard de lat raakt. De bal vliegt weer hoog door de lucht en landt dan voor de voeten van Nani, die met een stuiterend schotje scoort. De videoarbiter fluistert in het oor van scheidsrechter Néstor Pitana: géén goal. Want: buitenspel Pepe.

Marco van Basten, hoofd speltechnische ontwikkeling bij de FIFA, greep dit moment aan om bij de NOS milde kritiek op de door hem omarmde ‘videoref’ te spuien. „Als je zover moet teruggaan om je buitenspel te halen, weet ik niet of dit zinvol is.” Volgens hem is er na de bal op de lat van Ronaldo een nieuwe spelsituatie ontstaan. Over de omgang met het arbitraire begrip ‘nieuwe spelsituatie’ moet dus nog worden doorgedacht, want de beoordeling van dit fenomeen wordt een zeer wezenlijk onderdeel van arbitrage in de tijd van de videoscheids. Wanneer hoort een incident nog wel bij de totstandkoming van een doelkans, wanneer niet? Vroeger niet zo boeiend, want: gemist was gemist. Nu des te meer.