Profiel

Carola Schouten

Grote kans dat zij straks minister wordt

Carola Schouten is tijdens de formatie de secondant van ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers. Ze is consciëntieus en calvinistisch. „Ze zou alleen soms wat meer mogen relativeren.”

New York, mei 2015. Na een lange dag vol afspraken met financiële instellingen hebben de acht leden van de vaste Kamercommissie voor Financiën, op werkbezoek in de VS, dorst. Iets na middernacht valt hun oog op een sportcafé in Midtown Manhattan. De Pig ’n Whistle-bar is niet al te vol maar wel gezellig. Er wordt harde muziek gedraaid. Na een paar drankjes schalt ‘Paradise by the Dashboard Light’ door de boxen. Kamerlid Henk Nijboer lacht uitnodigend naar de enige vrouw in het gezelschap. Carola Schouten giechelt terug, leegt haar glas en schudt de haren los. De parlementariërs van PvdA en ChristenUnie beginnen een imponerende meezingact. ‘Cause we were barely seventeen and we were barely dressed.

De jarenzeventighit van Meatloaf is cliché, maar de scène tamelijk zeldzaam. Nijboer en Schouten zijn nou niet de losbandigste politici aan het Binnenhof. Carola Schouten is inderdaad geen gangmaker, zegt Wouter Beekers, directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie en goede vriend. „Ze vestigt niet graag de aandacht op zichzelf.”

De komende weken – en mogelijk maanden – zal de aandacht juist veel op Carola Schouten zijn gericht. Het 39-jarige Kamerlid zit als secondant van Gert-Jan Segers aan tafel bij de nieuwe formatieronde in een poging een kabinet met VVD, CDA en D66 te smeden. Segers zal blind op haar varen waar het gaat om haar financieel-economische kennis. En om haar onderhandelingstechniek. Schouten, Tweede Kamerlid sinds 2011, heeft op dat vlak aanzienlijk meer ervaring dan haar fractievoorzitter.

Lees hier over Carola Schoutens eerste jaar in de Tweede Kamer: Carola Schouten, ChristenUnie-talent

Sinds haar komst naar de Tweede Kamer zat de financieel woordvoerder al diverse malen aan onderhandelingstafels: voor het Lente-akkoord na de val van het eerste kabinet-Rutte I en vanaf 2013 sprak ze met de ‘constructieve drie’ – D66, ChristenUnie en SGP – om het tweede kabinet Rutte in de Eerste Kamer aan een meerderheid te helpen.

De nodige assertiviteit

„Dat deed ze geweldig goed”, zegt haar voormalige partijleider Arie Slob. „Door haar grote dossierkennis kon ze met gezag meepraten. En al snel ontwikkelde Carola ook de nodige assertiviteit.” Dat bleek voor VVD’er Mark Harbers al bij het Lente-akkoord in april 2012, waarbij voor 12 miljard euro moest worden bezuinigd. „Toen GroenLinks aan het eind ineens nog wat wensen op tafel legde, was het Carola die hen tot de orde riep”, zegt Harbers.

Schouten zat toen nog maar een jaar in de Kamer, als woordvoerder op zware portefeuilles als Sociale Zaken, Onderwijs en Financiën. Ze maakte evenzeer indruk bij haar eerste optreden in een debat over het hbo met toenmalig VVD-staatssecretaris Halbe Zijlstra – nu gesprekspartner in de Stadhouderskamer. Na haar scherpe maidenspeech (een voorstel van Zijlstra kwalificeerde ze als een „bureaucratisch gedrocht”) zei Kamervoorzitter Gerdi Verbeet: „Het lijkt alsof u al jaren lid bent van deze Kamer.”

Vroegwijs was Schouten zeker. Al op haar derde mocht ze naar de lagere school, op haar zeventiende deed ze eindexamen. Ze groeide op in een gereformeerd vrijgemaakt boerengezin in het Brabantse deel van de biblebelt. Haar familie stemde GPV, een van de voorlopers van de ChristenUnie. Als de kinderen op zondag, na de kerk, buiten gingen spelen, schoof Carola liever aan bij de volwassenen om te luisteren naar hun gesprekken over het nieuws en politiek.

Toen Schouten 9 jaar was overleed haar vader na een ongeluk. Haar moeder hield het boerenbedrijf nog enige jaren in stand, waarbij de drie dochters hard meewerkten. Carola, de middelste, had vooral belangstelling voor de zakelijke kant van de melkveehouderij.

Ongehuwde moeder

In 2001 nam Schoutens levensloop opnieuw een onverwachte wending. Na een verblijf van een paar maanden aan de universiteit van Tel Aviv keerde ze zwanger terug. De relatie was niet bestendig genoeg voor een huwelijk, maar het kind kwam er. Er volgden vijf zware jaren, waarin ze voor haar zoon moest zorgen, ging werken op Sociale Zaken en in de avonduren haar scriptie moest afronden – dat deed ze pas in 2006. En ze moest leren omgaan met lastige vragen en afkeurende blikken; een ongehuwde moeder in gereformeerde kringen is niet erg gebruikelijk.

„Carola heeft er heel bewust voor gekozen haar eigen weg te gaan, ongeacht wat andere mensen ervan vonden”, zegt studievriend Maarten Los over die tijd. „Het was niet gemakkelijk, maar ze is er sterker en zelfbewust uitgekomen.” Het heeft haar politieke carrière niet in de weg gestaan. De partij deed nooit lastig over het alleenstaande moederschap en de achterban kennelijk ook niet – Schouten kreeg ruim 33.000 voorkeurstemmen bij de verkiezingen van maart.

Het lag niet voor de hand dat Schouten politica werd. Ze koos voor de studie bedrijfskunde in Rotterdam. Daar vond ze de vakken over publieke organisaties het leukst. Een stage voerde haar naar het ministerie van Sociale Zaken. Eind 2006 ging ze aan de slag als beleidsmedewerker bij de Tweede Kamerfractie van de ChristenUnie. Ze was toen nog geen partijlid. Pas na aandringen van het partijbestuur stelde ze zich in 2010 kandidaat bij de Tweede Kamerverkiezingen. Arie Slob: „We zagen al vrij snel dat ze een high potential was.”

Geen uitgesproken ambities

Uitgesproken ambities heeft ze nooit gehad, zegt Wouter Beekers. „Dat werkt in haar geval anders: andere mensen zien haar talent en zorgen dat ze op de juiste plek terechtkomt.” Grote kans dat Schouten straks een positie in het nieuwe kabinet krijgt. Segers noemde haar naam al eens als geschikt bewindspersoon.

ChristenUnie-leider Segers sluit graag allianties met andersdenkenden. Maar niet tegen iedere prijs. Lees ook dit profiel: Als zijn overtuigingen in het geding zijn, wordt hij fel

In haar werk als Kamerlid en als actief lid van haar kerkgenootschap in het Rotterdamse Delfshaven speelt haar persoonlijke achtergrond zichtbaar een rol. Zo verzette Schouten zich in 2013 met succes tegen het versoberen van de Algemene nabestaandenwet. In haar vrije tijd begeleidt ze een alleenstaande buurvrouw die in de schuldhulpverlening zit. „Ze zal altijd opkomen voor mensen die het minder hebben”, zegt collega Kamerlid Elbert Dijkgraaf (SGP). „Dat komt door haar verleden, zeker, maar is ook op de Bijbel geïnspireerd. Die zegt ons om goed te zorgen voor weduwen, wezen en andere kwetsbare groepen.”

Waar collega-Kamerleden louter positieve eigenschappen van Schouten opsommen – ze is authentiek, integer, intelligent – wil partijgenoot Beekers toch ook een mindere karaktertrek noemen. „Ze neemt haar werk altijd zo ernstig”, zegt hij. Van hem mag Schouten wel wat meer relativeren. „Af en toe een biertje met collega’s of een grap, zou goed zijn.”  Henk Nijboer, haar danspartner in Manhattan, heeft die kant van haar wel degelijk gezien. „Die avond in New York was voor mij het bewijs dat consciëntieus en calvinistisch zijn niet hetzelfde is als saai.”